Consensusproces
Deze handleiding beschrijft het volledige consensusproces. Voor hulp bij het opzetten en interpreteren van één consensusvoorstel, zie Consensus.
Bereik overeenstemming met alle betrokkenen.
Bouw consensus op voor een besluit dat je samen moet nemen, om tot overeenstemming te komen die tegemoetkomt aan de behoeften en zorgen van alle deelnemers.
“Consensus is het proces – een participatief proces waarin een groep samen denkt en voelt, op weg naar een gezamenlijk besluit.” - Sam Kaner, Community at Work
Kernpunten
- Bespreek en ontwikkel samen een voorstel
- Betrek en respecteer alle betrokkenen
- Zoek overeenstemming bij de meeste mensen
Consensus wordt doorgaans gebruikt bij: - Teams die samen inzicht ontwikkelen in een vraagstuk of kans, samenwerken aan een voorstel en besluiten hoe ze verdergaan. - Bestuursbesluiten waarbij het bestuur laat zien dat het gezamenlijk handelt, zoals besluiten over visie, beleid, strategische planning en begroting. - Jaarlijkse en andere algemene ledenvergaderingen waarbij leden en belanghebbenden brede overeenstemming zoeken over belangrijke besluiten, zoals statutenwijzigingen, grote transacties en de verkiezing van bestuursleden of raadsleden.
Gebruikelijke rollen: - Wijs een gespreksbegeleider aan. Bij bestuursvergaderingen is dit meestal de voorzitter. - Een quorum of gekwalificeerde meerderheid van de leden die deelnemen, zoals vastgelegd in de statuten van de organisatie.
Stappen van het consensusproces
- Benoem het vraagstuk waarover een besluit nodig is - start een Loomio-discussie.
- Presenteer een voorstel om te toetsen of er consensus is - start een gevoelscheckvoorstel.
- Verduidelijk punten, nodig uit tot constructieve wijzigingen en pas het voorstel aan.
- Toets of er overeenstemming is - start een consensusvoorstel.
- Conclusie - leg het besluit vast in de Conclusie.
Voordelen
- Vergroot het gezamenlijke inzicht.
- Neem besluiten die de gezamenlijke wil van de groep weerspiegelen.
- Moedig mensen aan om het belang van de groep boven hun persoonlijke voorkeuren te stellen.
Het consensusproces toepassen op Loomio
| Consensusproces | Op Loomio |
|---|---|
| Je merkt een probleem of kans op en neemt het initiatief. | |
| Benoem de kwestie waarover een besluit nodig is Geef achtergrondinformatie en start een brede discussie om tot een gedeeld begrip te komen. Kijk welke voorstellen ontstaan. |
Start een Loomio-discussie Benoem in de discussietitel het onderwerp van de discussie en wat je hoopt te bereiken. Voeg achtergrondinformatie toe als bijlage of link. Nodig mensen uit om vragen te stellen, informatie bij te dragen en reacties te schrijven. |
| Presenteer een voorstel Toets of er consensus is. |
Start een gevoelscheckvoorstel. In de titel: Benoem het voorstel. In de voorsteldetails: Formuleer het voorstel duidelijk en leg uit waarom het belangrijk is. Voeg de nodige achtergrondinformatie en een link naar het voorstel toe. Nodig iedereen uit om te reageren voordat het voorstel sluit. |
| Aanpassing Bespreek het voorstel, verduidelijk het en pas het aan. Probeer eventuele bezwaren te begrijpen en op te lossen. Nodig mensen met bezwaren uit om een constructieve en praktische aanpassing van het voorgestelde besluit of de voorgestelde aanpak voor te stellen. |
Begeleid de discussie in de thread om zorgen te bespreken en het voorstel aan te passen. |
| Overeenstemming Is er overeenstemming? Kijk naar: Eens: Ik steun het voorstel. Onthouding: Dit besluit heeft geen invloed op mij en ik kan me vinden in wat de groep ook besluit. Oneens: Er moet iets in het voorstel veranderen voordat ik het kan steunen. Veto: Ik heb een fundamenteel bezwaar tegen het voorstel dat niet kan worden opgelost. |
Start een consensusvoorstel met de huidige versie van het voorstel. In de titel: Benoem het besluit dat genomen moet worden. In de voorsteldetails: Presenteer het voorstel en nodig mensen uit om te stemmen. Geef duidelijk aan wat overeenstemming betekent, bijvoorbeeld 'om dit voorstel aan te nemen, moet iedereen Eens stemmen' of 'om dit voorstel aan te nemen, moet 75% van de leden het eens zijn'. Vraag deelnemers om bij hun stem een 'Reden' te geven en, als ze het niet eens zijn, uit te leggen waarom en wat er moet veranderen voordat ze het eens kunnen zijn. Sommige organisaties gebruiken ook de stemoptie Veto. Reageer tijdens het stemmen op reacties, plaats updates, sluit het voorstel eerder of laat het doorlopen tot de sluitingstijd. Deelnemers kunnen tot de sluitingstijd van het voorstel hun “stem wijzigen”, bijvoorbeeld naar aanleiding van nieuwe informatie die tijdens het stemmen beschikbaar komt. |
| Conclusie Geef aan of er overeenstemming is bereikt en welk besluit is genomen. Voer het besluit uit en plan de nodige acties. |
Bekijk het resultaat van de stemmen en vermeld welk besluit is genomen. Vat het resultaat van het proces samen en geef aan wat er hierna gebeurt. Als het resultaat geen duidelijk antwoord geeft, kun je de discussie heropenen en een nieuw voorstel starten. De conclusie legt het besluit vast, zodat je het later kunt raadplegen. |
Voorbeeld van een consensusproces op Loomio
Stap 0. Je ziet een probleem of kans en neemt het initiatief
Is het probleem of de kans de moeite waard om verder te onderzoeken? Vivien merkt dat het tijd is om het merk van Oatmilk Coop opnieuw te bekijken.
Moet er een besluit worden genomen? Het bestuur is verantwoordelijk voor het goedkeuren van een nieuw merkconcept.
Heeft het gevolgen voor andere mensen en jouw organisatie? Het merk beïnvloedt hoe mensen de coöperatie zien en heeft gevolgen voor iedereen in de organisatie.
Stap 1. Benoem het probleem of vraagstuk
Vivien start een Loomio-discussie waarin ze uitlegt waarom het merk van de organisatie opnieuw moet worden bekeken. Ze nodigt mensen uit om samen een nieuw merkconcept te ontwikkelen en geeft aan dat het bestuur met het consensusproces over de goedkeuring zal besluiten.
Stap 2. Presenteer een voorstel
Vivien start een gevoelscheckvoorstel om meningen te verzamelen over de belangrijkste onderdelen van het merkconcept en te toetsen of er consensus is. Het gevoelscheckvoorstel laat mensen weten dat er een voorstel in ontwikkeling is en moedigt hen aan om mee te doen. Zo kunnen zorgen naar voren komen.
Stap 3. Aanpassing
Wanneer het gevoelscheckvoorstel sluit, formuleert Vivien een conclusie en informeert iedereen over het resultaat en wat er hierna gebeurt. Vivien begeleidt een discussie om zorgen te bespreken en het document met het merkconcept aan te passen.
Stap 4. Overeenstemming
Nu de nieuwste versie van het document met het merkconcept klaar is, vraagt Vivien het bestuur om goedkeuring met een consensusvoorstel.
De bestuursleden worden uitgenodigd om te stemmen en het merkconcept goed te keuren. Het bestuur heeft eerder afgesproken dat bij dit soort voorstellen >75% van de leden Eens moet stemmen om het voorstel aan te nemen.
Dit sjabloon bevat standaard een Veto-optie. Een veto is niet geschikt voor elke groep — het kan tot onenigheid leiden of verkeerd worden gebruikt. Als je geen veto gebruikt in jouw besluitvormingsproces, raden we aan het sjabloon te bewerken en deze optie te verwijderen.
Stap 5. Conclusie
Wanneer het consensusvoorstel sluit, publiceert Vivien een conclusie en informeert ze iedereen dat er overeenstemming is bereikt en dat het werk om het nieuwe merk in te voeren van start gaat.
