Tijdens het proces

Waar zijn we op de kaart?

Mensen voelen zich zekerder en beter ondersteund als ze zich kunnen oriënteren op een tijdlijn of agenda. Ze willen weten wat ze nu doen, wat er nog komt en wat ze al hebben gedaan. Inzicht in de grote lijnen van het proces helpt mensen om effectief bij te dragen.

Als mensen bijvoorbeeld zien dat er later ruimte is voor vragen en antwoorden, zullen ze hun vragen eerder bewaren tot na een presentatie. Als duidelijk is dat er eerst een divergente fase is en daarna een convergente fase, zullen mensen minder snel naar oplossingen springen. Mensen moeten weten welke inbreng er van hen wordt gevraagd en wanneer.

Het proces duidelijk genoeg in kaart brengen om het uit te leggen, daagt begeleiders ook uit om het hele traject goed te doordenken. Het helpt hen ervoor te zorgen dat elk onderdeel een doel heeft en bijdraagt aan een samenhangend geheel. Een goed begeleid proces volgt een logische opbouw.

Op Loomio

• Een besluit op Loomio volgt al een eenvoudige, logische opbouw (en werkt daarom): Samenbrengen (openen/uitnodigen), Discussiëren (divergent), Voorstellen (convergent), Besluiten en handelen (afronden).
• Veel Loomio-gebruikers gebruiken het hulpmiddel als onderdeel van een duidelijk uitgestippeld traject, zoals een raadplegingsproces met meerdere fasen.
• We bieden begeleiders hulpmiddelen om de route voor gebruikers zichtbaar te maken, zoals het veld voor de groepsbeschrijving en de sluitingstijden van voorstellen. Door deze bewust te gebruiken, kun je deelnemers meer context geven.

De kunst van het waarnemen

Waarnemen is waarschijnlijk de belangrijkste vaardigheid bij het begeleiden van een proces. De begeleider gebruikt waarnemingen om te bepalen welke interventies of reacties nodig zijn, hoe je de juiste bijdragen kunt uitnodigen en hoe je de groep kunt helpen zichzelf waar te nemen. De waarde van begeleiding is dat iemand oplet en handelt op basis van wat diegene waarneemt, terwijl anderen zich misschien richten op specifieke inhoud of hun eigen agenda.

Effectief waarnemen vraagt om goede informatie, gevoeligheid en de vaardigheid om die informatie te interpreteren. Veel begeleiders spreken over het ‘lezen’ van een ruimte: emotionele reacties, spanningen en machtsverhoudingen. Begeleiders hebben effectieve manieren nodig om deze signalen op te vangen.

Op Loomio

• Veel bestaande functies helpen bij het waarnemen — de belangrijkste is waarschijnlijk het volgen van de ontwikkeling van het cirkeldiagram bij een voorstel.
• De software signaleert bepaalde dingen: wie al heeft deelgenomen en wie nog niet, welke onderwerpen worden aangekaart, wie de uitnodiging voor de groep heeft geaccepteerd en wie niet, enzovoort.
• Op Loomio kan één begeleider tientallen discussies tegelijk volgen, duidelijk zien wat er wordt gedeeld en daarop handelen.
• Online praten kan het impliciete expliciet maken, waardoor het makkelijker waar te nemen is.
• Schriftelijke communicatie kan goed helpen om te benoemen wat je waarneemt en waarom je daarop op een bepaalde manier reageert. Je kunt bijvoorbeeld iemands exacte woorden citeren en teruggeven wat daaruit blijkt. Je kunt dit ook voor een hele discussie doen door verschillende citaten te kiezen en thema’s of opkomende conflicten te signaleren.
• Waarnemen is veel makkelijker als je het tempo verlaagt. Dat is een van de grote voordelen van Loomio: asynchrone communicatie die je in jouw eigen tempo kunt lezen. Je kunt ook ontwikkelingen door de tijd heen waarnemen door rechtstreeks te verwijzen naar eerdere discussies.
• Omdat discussies tegelijk kunnen plaatsvinden, kun je een ‘metadiscussie’ voeren (ook wel ‘blauwe hoed’ genoemd: een discussie over de discussie) terwijl de hoofddiscussies doorgaan. Zo kun je samen ruimte creëren om het waarnemen te oefenen zonder het proces te vertragen.

Verschillende stemmen horen

In onze samenleving versterken verschillende lagen van geschiedenis, machtsverhoudingen, cultuur en psychologie bepaalde stemmen en onderdrukken ze andere. Dit speelt op elk niveau, van onze diepste onbewuste overtuigingen tot ons politieke systeem en onze wetten.

Maar de beste ideeën komen niet altijd van de luidste stemmen. De rol van begeleiding is om deze vertekeningen tegen te gaan. Als we streven naar sociale rechtvaardigheid, effectieve groepen en goede besluitvorming, is het belangrijk ons bewust te zijn van de dynamiek waarmee we samen te maken hebben.

Als je wilt vernieuwen, moet je ruimte maken voor verschillende standpunten — dat is gelukkig ook nodig als je een team wilt waarin iedereen invloed kan uitoefenen. Allerlei culturele en technische factoren bevoordelen sommige stemmen ten koste van andere. Er zijn veel werkwijzen die je kunt toepassen om die vertekening systematisch tegen te gaan, maar je ervan bewust zijn is al een goed begin. — Richard Bartlett

We ervaren de wereld vanuit ons eigen bewustzijn en vergeten daardoor vaak dat anderen de wereld anders ervaren. Zelfs binnen een groep die homogeen lijkt, bestaan grote verschillen in perspectieven, tempo en voorkeuren. Echt begrijpen dat anderen anders zijn dan jij, is een belangrijke uitdaging bij persoonlijke groei.

Er is geen aanpak die voor iedereen werkt. Elke vorm van interactie versterkt sommige stemmen en maakt andere stiller, of benadrukt verschillende neigingen binnen één persoon. Daarom zijn verschillende benaderingen nodig om uiteenlopende stemmen tot hun recht te laten komen.

Controleer of je rekening houdt met verschillende leerstijlen. Een eenvoudige manier om dit te controleren is de metafoor Hoofd, Hart, Handen. Mensen die met hun Hoofd leren, hebben feiten en gedetailleerde informatie nodig. Mensen die met hun Hart leren, leren goed via verhalen. Ze hebben een emotionele verbinding met het werk nodig. Leren met de Handen draait om dingen doen en actief aan de slag gaan. — Silvia Zuur

Een van de beste manieren om verschillende stemmen naar voren te laten komen en met elkaar te verbinden, is verschillende vormen van interactie aan te bieden. Die sluiten aan bij uiteenlopende behoeften en voorkeuren en geven mensen gelijkere kansen om te communiceren.

Enkele klassieke bouwstenen om bij samenwerking rekening te houden met verschillende manieren van communiceren:

• Groepsgrootte — individuele reflectie, tweetallen, kleine groep, grote groep, één-op-één, één-op-veel, veel-op-veel.
• Uitdrukkingsvorm — schrijven, tekenen, video, zingen, dans, stroomdiagrammen, vergelijkingen, symbolen, verhalen, tranen, lachen, debat, enzovoort.
• Discussieregels — rondes (iedereen één keer horen voordat je verdergaat), spreekbeurten beperken (je mag pas weer spreken nadat twee anderen hebben gesproken), praatstok (spreek alleen als je de stok hebt — onderbreek niemand), bijdragen met een tijdslimiet (je mag maar 1 minuut spreken), bijdragen zonder tijdslimiet (je mag onbeperkt aan het woord blijven en iedereen luistert aandachtig), bijdragen bijhouden (hoeveel hebben vrouwen gesproken ten opzichte van mannen, enzovoort), stiltes tussen sprekers laten vallen (om te verwerken en te reflecteren).
• Geef stilte ruimte Stilte is alleen ongemakkelijk als je die ongemakkelijk laat zijn. Stilte geeft mensen de kans om na te denken. — Silvia Zuur

Op Loomio

• Het ontwerp van Loomio draait altijd al om ‘alle stemmen horen’, ook die van mensen die er niet persoonlijk bij kunnen zijn, stiller zijn, het druk hebben, enzovoort.
• In tekst heeft elke stem ongeveer hetzelfde ‘volume’ en dezelfde ‘snelheid’. Schriftelijke, asynchrone communicatie zorgt voor gelijkere kansen.
• De voorstelfunctie is in wezen een ‘ronde’. Ze helpt groepen om iedereen op gelijke voet aan het woord te laten, als diegene dat wil.
• Loomio ondersteunt multimedia (links, video’s, afbeeldingen, diagrammen, onderbouwende informatie), die bij verschillende communicatiestijlen passen.
• Loomio zelf is vrij eenvoudig, maar met actieve begeleiding en een groep die goed samenwerkt, kun je discussieregels ‘handmatig’ toepassen via gedeelde gewoonten of afgesproken regels (bijvoorbeeld een discussie waarin iedereen maar één keer reageert totdat alle anderen hebben deelgenomen).
• Loomio biedt flexibele hulpmiddelen voor interactie in kleine en grote groepen, met hoofdgroepen en subgroepen. Bij sommige grote raadplegingsprocessen zijn meerdere kleinere groepen betrokken, waarvan de bijdragen vervolgens worden samengebracht in een bredere conclusie.
• Mensen die tijd willen voor individuele reflectie, kunnen een pauze nemen om hun gedachten te ordenen en daarna terugkomen met een langere reactie of een link naar een document. Dit is een voorbeeld waarbij mensen zelf kiezen hoe ze individuele communicatie en groepscommunicatie afwisselen.
• De toegankelijkheidsfuncties en vertalingen van Loomio maken het mogelijk dat mensen met heel verschillende behoeften als gelijken aan één discussie deelnemen. Dit laat zien hoe technologie gelijkwaardige deelname mogelijk kan maken op een manier die bij fysieke bijeenkomsten bijna onmogelijk is.
• Als iemand meer dan een evenredig aandeel bijdraagt (te veel praat), kun je gewoon verder scrollen. Bij een fysieke bijeenkomst kan dit gedrag de interactie volledig overheersen. Toch kunnen mensen die ‘muren van tekst’ plaatsen een evenwichtige Loomio-discussie verstoren.

Cognitieve vertekeningen tegengaan

Het menselijk brein heeft zich in miljoenen jaren ontwikkeld om snel, efficiënt en ‘goed genoeg’ denken af te wisselen met langzame, inspannende en diepgaande analyse. Daardoor kunnen we meestal instincten, vuistregels en generalisaties gebruiken als snelle oplossingen die weinig inspanning kosten, en diepgaand analyseren wanneer dat nodig is.

Maar soms zitten we ernaast. Er zijn bekende ‘fouten’ in de menselijke informatieverwerking die mensen kunnen verhinderen om de beste besluiten te nemen. In groepen wordt dit nog ingewikkelder. We moeten ons bewust zijn van deze dynamiek.

Er bestaat een grote verscheidenheid aan cognitieve vertekeningen (deze lijst is het lezen waard), die allemaal invloed kunnen hebben op besluitvorming en samenwerking. Begeleiding kan een belangrijk hulpmiddel zijn om ermee om te gaan, mensen bewust te maken van hun bestaan en bewuste keuzes te stimuleren. Bijvoorbeeld door te vragen wanneer snelheid belangrijker is en wanneer nauwkeurigheid belangrijker is.

Gestructureerde processen en communicatie zijn een krachtig hulpmiddel om cognitieve vertekeningen tegen te gaan en betere besluiten te nemen. Een proces volgen in plaats van de ‘weg van de minste weerstand’ kan denkfouten en vertekeningen zichtbaar maken. Begeleiders dringen soms aan op dingen die moeilijk voelen of weerstand oproepen, juist omdat ze mensen vragen buiten vertrouwde denkpatronen te treden. Discipline op dit gebied kan groepen helpen hun diepere doelen te bereiken, wat tijdelijk ongemak waard kan zijn.

Enkele voorbeelden van processen die cognitieve vertekeningen kunnen beperken:

• De denkhoeden van De Bono: hoeden met verschillende kleuren die deelnemers figuurlijk kunnen dragen om afstand te nemen van hun eigen mening en verschillende manieren van denken uit te proberen.
• Checklists: vaste denkpatronen kunnen ervoor zorgen dat we zelfs voor de hand liggende dingen missen (vooral op gebieden die we goed kennen). Een checklist kan daarom fouten helpen voorkomen.
• Vijf keer waarom: als je maar één of twee keer vraagt waarom, kun je denken dat je de conclusie al hebt bereikt voordat je bij de kern van het probleem bent. Door vijf keer te vragen, kom je meestal bij de oorzaak.
• Mentale modellen: oefeningen zoals een SWOT-analyse, het businessmodelcanvas of allerlei andere gestructureerde oefeningen om informatie te verzamelen, kunnen je helpen helderder te analyseren en aannames zichtbaar te maken.

Op Loomio

• Uiteenlopende informatie en bijdragen kunnen aannames of vertekeningen doorbreken. Dit zit in het basisontwerp van Loomio: doordat meer stemmen op gelijkere voet aan een discussie kunnen bijdragen, krijg je de kans om aan ‘groepsdenken’ te ontsnappen.
• Loomio geeft deelnemers de mogelijkheid om opbouwend een afwijkende mening te uiten. Veilig en gewaardeerd van mening kunnen verschillen is essentieel voor een cultuur van kritisch denken.
• Asynchroon schriftelijk communiceren vertraagt het gesprek en maakt zorgvuldiger overwegen mogelijk. Dat geeft mensen de kans om beter na te denken en denkfouten te voorkomen.
• Loomio nodigt mensen uit tot een gedeeltelijk gestructureerd proces dat leidt tot beter doordachte besluitvorming. Loomio kan voor allerlei verschillende processen worden gebruikt, maar alleen al enige structuur in een discussie maakt andere mogelijkheden zichtbaar.

Divergentie en convergentie in balans

De ‘diamant’ van divergentie en convergentie beschrijft de vorm van een gesprek. Eerst wordt het gesprek breder — er ontstaat ruimte voor ideeën, informatie en verschillende perspectieven — en daarna komt het geleidelijk tot een punt. Het juiste moment voor deze omslag is essentieel om actiegerichte, productieve discussies waarin mensen samenwerken goed te begeleiden.

Als divergentie wordt overgeslagen of te vroeg wordt afgebroken, is er te weinig informatie om mee te werken, voelen mensen zich mogelijk niet gehoord en blijven goede ideeën onuitgesproken. Als convergentie wordt overgeslagen of te laat begint, kan de discussie eindeloos doorgaan zonder een uitvoerbare conclusie te bereiken. Dat kost deelnemers energie en levert geen resultaat op.

Ook elke deelfase van het grotere proces vraagt aandacht voor de juiste timing en interventie. Divergentie bestaat uit introductie, verduidelijking en het bedenken van ideeën. Convergentie bestaat uit analyse, conclusie en het aangaan van een commitment. Sommige discussies slagen met slechts een globale toepassing van de diamant, terwijl andere baat hebben bij een nauwkeurige uitwerking van elke fase en deelfase.

Binnen een groep hebben mensen meestal een voorkeur voor een van beide manieren van werken. Ook de groep als geheel heeft bepaalde neigingen. Een gebrek aan balans kan zich uiten in te veel onbegrensd ideeën bedenken of te snel naar oplossingen springen. Begeleiding kan iedereen afzonderlijk en de groep als geheel helpen om de juiste hoeveelheid energie aan beide manieren van werken te besteden.

Op Loomio

• Het basisproces van Loomio helpt groepen om elke fase van het proces te doorlopen: de discussie is divergent en voorstellen zijn convergent. Het diamantmodel was een belangrijke inspiratiebron voor het oorspronkelijke ontwerp van het Loomio-proces.
• Loomio helpt groepen om de diamant op verschillende manieren te gebruiken. Zo kan een poging tot convergentie (een voorstel) leiden tot verdere divergentie (onenigheid). Daarbij komt informatie naar boven of wordt die verduidelijkt, wat een betere convergentie mogelijk maakt (een herzien voorstel).
• Enkele basisfuncties van Loomio ondersteunen beide manieren van werken. Meldingen aan groepsleden wanneer een nieuwe discussie begint, stimuleren bijvoorbeeld divergente bijdragen. Deadlines voor voorstellen stimuleren deelname aan convergentie.
• Loomio-gebruikers kunnen met de bestaande functies convergentie begeleiden door een voorstel te starten. Goed gebruik van voorstellen is een van de duidelijkste tekenen van een effectieve Loomio-groep. Alleen al het advies om meer voorstellen te starten, helpt veel vastgelopen groepen verder.

Werken met afbakening

Succesvolle samenwerking hangt er vaak van af dat je behapbare onderdelen in de juiste volgorde aanpakt.

Je kunt bij het begeleiden denken als een projectmanager en het proces vormgeven aan de hand van vragen zoals:

• Welke afhankelijkheden zijn er (wat is het kritieke pad, welke dingen moeten eerst gebeuren om andere dingen mogelijk te maken)?
• Wat zijn de belangrijkste onderdelen om je op te richten? Wat kun je weglaten?
• Wat kun je op dit moment haalbaar aanpakken om met de beschikbare tijd, energie en informatie iets bruikbaars te bereiken?

Het is belangrijk niet alles tegelijk te willen doen, maar het werk in behapbare stukken op te delen. Via kleinere stappen kun je toewerken naar een groter geheel. Het is vaak beter iets kleins maar bruikbaars te bereiken dan helemaal niet tot conclusies te komen. Je kunt ook te veel in details verzanden en daardoor de grotere vraagstukken missen.

Bij samenwerking weet niemand precies wat er zal ontstaan. Daarom moet de afbakening met de discussie meegroeien. Of een verbreding op een bepaald moment afleidt of juist een ontwikkeling is, vraagt om een afweging. Zowel te veel starheid als te veel flexibiliteit kan schadelijk zijn. Vaak gaat het niet om de vraag of iets relevant is, maar om de volgorde en het moment waarop het de meeste waarde heeft.

Als je een sessie plant met meerdere samenhangende onderdelen, die elk voortbouwen op het vorige en allemaal leiden tot een levensveranderende, verbluffende conclusie, en je krijgt het voor elkaar, dan is dat geweldig. Maar meestal loopt een ingewikkelde sessie uit en sluit die mogelijk niet aan bij de wensen en behoeften van de deelnemers. - Silvia Zuur

Een reeks kleine ja’s

Te veel gesprekken samenvoegen zorgt voor verwarring. Groepen die vastlopen, zijn vaak geholpen door vraagstukken op te delen. Als een vraagstuk hopeloos of ingewikkeld lijkt, of veel onenigheid oproept, kun je afzonderlijke vragen onderscheiden en daarover consensus bereiken. Begin met de dingen waarover je het makkelijkst eens kunt worden. Bij de punten waarover verschil van mening bestaat, kun je je vervolgens beperken tot de kern en daar gericht aan werken.

Op Loomio

• Discussiethreads per onderwerp zijn een krachtig hulpmiddel om gesprekken af te bakenen. Nog beter dan bij fysieke gesprekken kun je Loomio-discussies afbakenen om je op een specifieke vraag te richten, terwijl andere aspecten tegelijk in andere threads worden behandeld.
• We zien vaak dat gebruikers het proces begeleiden met interventies zoals: ‘Dat valt buiten dit onderwerp, maar waarom start je er geen nieuwe discussie over?’
• Een Loomio-groep aanmaken helpt om te bepalen wie we zijn en wat we hier willen bespreken. Dit helpt deelnemers om het gesprek af te bakenen.
• Het ontwerp van Loomio met opeenvolgende voorstellen past goed bij een aanpak met ‘een reeks kleine ja’s’. Je kunt stap voor stap overeenstemming bereiken, terwijl de context in één discussiethread behouden blijft, en voortbouwen op eerdere voorstellen.
• Asynchrone online communicatie laat mensen ver buiten de afbakening gaan zonder anderen op te houden. Ze kunnen een nieuwe discussie of subgroep starten en zo diep en lang doorgaan als ze willen, terwijl de hoofdgroep haar afbakening behoudt.
• Het contextveld van een discussie en de groepsbeschrijving bieden ruimte om respectievelijk een gesprek en een groep af te bakenen.

Tempo & timing

Een productief gesprek heeft een ritme. Het juiste ritme ontstaat door een ingewikkelde combinatie van factoren en voelt vaak intuïtief, zoals bij een improviserende muzikant. Wanneer is het tijd om dieper te gaan of juist een stap terug te doen? Wanneer kun je het beste nieuwe informatie inbrengen of verder ingaan op wat er al ligt? Dat is het bewaken van het tempo.

Deelnemers hebben verschillende behoeften en voorkeuren. Sommigen moeten worden afgeremd, terwijl anderen een zetje nodig hebben. Het juiste tempo ontstaat door een werkbare spanning tussen verdieping en voortgang. Als het tempo niet klopt, raken mensen gefrustreerd: ze worden ongeduldig of voelen zich achtergelaten.

Op Loomio

• Omdat Loomio asynchroon is, kunnen mensen in hun eigen tempo lezen en reageren. Zo kan een natuurlijk tempo ontstaan.
• Je kunt voorbij de bijdragen van mensen scrollen die langzaam werken en aandringen op voortgang. Tegelijk kun je iets rustig blijven uitdiepen terwijl anderen doorgaan. Dit is niet mogelijk bij synchrone communicatie.
• Sluitingstijden van voorstellen helpen het tempo te bepalen. Onderwerpen die snel moeten worden behandeld, krijgen kortere termijnen. Onderwerpen die meer tijd vragen, kunnen die krijgen. Verschillende besluiten kunnen in een verschillend tempo tot stand komen.
• Je kunt jouw eigen tempo van deelname makkelijk aanpassen. Als een gesprek te snel of te langzaam gaat, kun je jouw bijdrage plaatsen en een stap terug doen. Later kun je terugkomen wanneer er een voorstel is.
• Een ‘snel’ besluit op Loomio duurt 1 of 2 dagen, terwijl een ‘snel’ besluit tijdens een fysieke bijeenkomst eerder 5 minuten duurt. Toch lijkt Loomio niet ‘langzaam’, zoals 2 dagen nodig hebben voor een besluit tijdens een bijeenkomst dat wel zou doen. Besluitvorming op Loomio loopt naast ander werk door. Het is veel efficiënter om gedurende 2 dagen ieders inbreng op Loomio te verzamelen dan een fysieke bijeenkomst te moeten plannen.
• Begeleiding op Loomio kun je vergelijken met ‘bullet time’ (wanneer Neo in The Matrix de tijd kan stilzetten en om een kogel heen kan lopen): je kunt een lopend gesprek beeld voor beeld doorlopen. Het is als een superkracht.

De aandachtseconomie beheren

Een begeleider helpt aandacht te verdelen. De beschikbare informatie kan letterlijk oneindig zijn. Filteren is dan essentieel om te voorkomen dat mensen overweldigd raken. De aandachtseconomie beheren betekent het belang van iets afwegen tegen de beschikbare tijd en capaciteit.

Begeleiding kan de groep helpen overeenstemming te bereiken over het doel en de afbakening van een discussie of proces. Zo ontstaat een kader om te bepalen wat aandacht verdient. Afleiding beperken en het gesprek weer op koers brengen zijn veelgebruikte interventies.

Een andere belangrijke manier waarop begeleiders met aandacht werken, is erop aandringen dat de groep haar aandacht lang genoeg vasthoudt. Als iets moeilijk, onduidelijk of ongemakkelijk wordt, willen mensen soms te snel opgeven, naar een ander onderwerp overstappen of wegkijken. Een begeleider kan de groep helpen door te zetten om haar gezamenlijke doelen te bereiken.

Gestructureerde processen en oefeningen om informatie te ordenen zijn hierbij belangrijke hulpmiddelen. Enkele voorbeelden:

• Tijd afbakenen — een periode vaststellen voor brainstormen of voor een gesprek over een bepaald onderwerp.
• Prioriteiten op de agenda stellen — alles opsommen waarover mensen willen praten en daarna de belangrijkste punten kiezen, voordat je op de inhoud ingaat.
• Post-itwolk — ideeën of vragen verzamelen, thematisch groeperen en vervolgens samenbrengen in onderwerpen.
• Parkeerplaats — een plek om ideeën of vragen te bewaren die opkomen maar niet meteen relevant zijn, zodat je ze later kunt behandelen.
• Hoe ziet succes eruit?? Succescriteria bepalen en de aandacht van de groep daarop gericht houden totdat die criteria zijn bereikt.

Op Loomio

• Een van de belangrijkste functies voor het verdelen van aandacht in Loomio is het organiseren van discussies in threads per onderwerp. Deze vorm ontstond niet voor niets al tientallen jaren geleden als een van de eerste vormen van online communicatie en wordt nog steeds veel gebruikt: het is een zeer effectieve manier om aandacht te verdelen. De meeste Loomio-gebruikers begrijpen intuïtief hoe ze bij het onderwerp kunnen blijven als het in grote letters bovenaan de pagina staat.
• Activiteit op Loomio is de munteenheid van de aandachtseconomie. Alles wat een melding oplevert, besteedt iets van die aandacht. Op basis van gebruikersfeedback bepaalt de software welke activiteit belangrijk genoeg is om meldingen te sturen. Reacties, stemmen en conclusies leveren bijvoorbeeld wel meldingen op, maar een ‘like’ op een reactie niet.
• Via de meldingsinstellingen kunnen gebruikers uitgebreid bepalen waar hun aandacht op Loomio naartoe gaat. Gebruikers helpen deze voorkeuren in te stellen is een belangrijk hulpmiddel om zorgvuldig met de aandacht van de groep om te gaan.
• Subgroepen kunnen mensen helpen hun aandacht te verdelen. Als slechts een deel van de mensen ergens aandacht aan hoeft te besteden, kun je het in een subgroep onderbrengen.
• De bewuste maar niet altijd populaire ontwerpkeuze om geen gelijktijdige voorstellen toe te staan in Loomio, gaat over de verdeling van aandacht: de groep wordt aangespoord een voorstel volledig te behandelen voordat ze verdergaat.

Veel ontwerpers van informatiesystemen beschreven hun ontwerpprobleem ten onrechte als een tekort aan informatie in plaats van een tekort aan aandacht. Daardoor bouwden ze systemen die steeds meer informatie aan mensen konden aanbieden, terwijl er juist systemen nodig waren die onbelangrijke of irrelevante informatie goed konden wegfilteren. — Wikipedia

Interventies bij begeleiding

Er zijn evenveel begeleidingstechnieken als begeleiders in de wereld, en er zijn hele bibliotheken over geschreven. Een volledige lijst van interventies geven is niet mogelijk.

Het kan wel nuttig zijn om twee categorieën interventies te onderscheiden:

1. Ondersteunende interventies: uitnodigen om bij te dragen, verdiepen, bijdragen naar voren halen, aanmoedigen, ondersteunen, beschermen, ruimte creëren.
2. Sturende interventies: een stap terug laten doen, afbreken, grenzen stellen, onderbreken, uitdagen, bijsturen, ongewenst gedrag uitsluiten.

Bijna alle interventies die je bij fysieke bijeenkomsten gebruikt, kun je aanpassen en online toepassen.

Als je iemand afzonderlijk om een bijdrage vraagt, kan diegene zich voelen als het domme kind in de klas dat het antwoord niet weet. Een algemene uitnodiging aan mensen die nog niet hebben gesproken, geeft vaste bijdragers het signaal om even stil te blijven en geeft stillere mensen de kans om naar voren te stappen. — Silvia Zuur

Op Loomio

• Hulpmiddelen voor interventies in Loomio zijn onder meer reacties, @vermeldingen, gebruikers toevoegen of verwijderen en discussies starten of verwijderen. Je kunt ze gebruiken voor verschillende ondersteunende en sturende interventies.
• De meestgebruikte interventie is de reactie: eenvoudigweg met de groep praten en bepaald gedrag uitnodigen of proberen te beperken.
• Deelnamerechten bieden vrij grove maar effectieve hulpmiddelen om gebruikers te modereren, zoals het wel of niet toestaan dat ze discussies of voorstellen plaatsen.
• Loomio biedt enkele functies die op vertrouwen zijn gebaseerd en die andere hulpmiddelen missen. Zo kunnen alle deelnemers standaard de context van discussies bewerken, ook als een andere gebruiker die oorspronkelijk heeft geplaatst. Deze functies zijn geïnspireerd op onder meer Wikipedia en de ontwikkeling van opensourcesoftware.