У ходзе працы

Дзе мы на карце?

Людзі адчуваюць сябе больш упэўнена і адчуваюць большую падтрымку, калі могуць арыентавацца ў раскладзе або парадку дня. Яны хочуць ведаць, што робяць цяпер, што будзе далей, і атрымліваць напаміны пра тое, што ўжо зрабілі. Разуменне агульнай будовы працэсу дапамагае людзям зразумець, як зрабіць карысны ўнёсак.

Напрыклад, калі людзі бачаць, што пазней будзе час для пытанняў і адказаў, ім прасцей адкласці свае пытанні падчас прэзентацыі. Калі зразумела, што спачатку ідзе этап пашырэння кола ідэй, а потым — этап іх звужэння, людзі не будуць спяшацца з рашэннямі. Людзям трэба ведаць, якога ўнёску ад іх чакаюць і калі.

Каб скласці дастаткова зразумелую карту працэсу і растлумачыць яе іншым, камандзе фасілітацыі трэба прадумаць увесь шлях. Гэта таксама дапамагае пераканацца, што кожная частка працэсу мае сваю мэту і разам яны ўтвараюць цэласнасць. Добра арганізаваны працэс развіваецца ў лагічнай паслядоўнасці.

У Loomio

• Прыняцце рашэння ў Loomio ўжо мае асноўную лагічную паслядоўнасць (таму яно і працуе): сабрацца (адкрыць доступ / запрасіць), абмеркаваць (пашырыць кола ідэй), зрабіць прапанову (звузіць кола варыянтаў), прыняць рашэнне і дзейнічаць (сфармуляваць выснову).
• Многія карыстальнікі выкарыстоўваюць Loomio як частку працэсаў з выразна вызначанымі этапамі, напрыклад шматэтапных кансультацый.
• Мы прапануем інструменты фасілітацыі, якія дапамагаюць «паказаць карту» карыстальнікам, напрыклад поле апісання групы і тэрміны завяршэння прапаноў. Іх можна выкарыстоўваць загадзя, каб даць удзельнікам больш кантэксту.

Мастацтва заўважаць

Уменне заўважаць — бадай, найважнейшы навык фасілітацыі. Назіранне дапамагае вызначыць, якія ўмяшанні або адказы патрэбныя, як заахвоціць патрэбны ўнёсак і як дапамагчы групе заўважыць уласныя дзеянні. Каштоўнасць фасілітацыі ў тым, што хтосьці сочыць за працэсам і дзейнічае на падставе заўважанага, пакуль іншыя могуць быць засяроджаныя на канкрэтным змесце або ўласных задачах.

Эфектыўнае назіранне спалучае якасную інфармацыю з чуллівасцю і ўменнем яе інтэрпрэтаваць. У фасілітацыі часта гавораць пра «чытанне» атмасферы ў пакоі: эмацыйных рэакцый, напружання, суадносін улады. Для гэтага патрэбныя эфектыўныя сістэмы перадачы інфармацыйных сігналаў.

У Loomio

• Многія наяўныя функцыі дапамагаюць заўважаць тое, што адбываецца. Напэўна, найважнейшая з іх — магчымасць сачыць, як змяняецца кругавая дыяграма ў прапанове.
• Праграма адсочвае некаторыя рэчы: хто ўжо ўдзельнічае, а хто яшчэ не, якія пытанні ўздымаюцца, хто прымае запрашэнне ў групу, а хто яшчэ не, і гэтак далей.
• У Loomio можна самастойна сачыць за дзясяткамі абмеркаванняў адначасова, выразна бачыць, чым дзеляцца людзі, і дзейнічаць адпаведна.
• Размова анлайн можа зрабіць няяўнае відавочным, а значыць — больш прыкметным.
• Пісьмовыя зносіны добра дапамагаюць назваць тое, што вы заўважаеце, і патлумачыць, чаму ў адказ робіце пэўныя дзеянні. Напрыклад, вы можаце дакладна працытаваць чыесьці словы і патлумачыць, што яны паказваюць. Тое самае можна зрабіць на ўзроўні ўсяго абмеркавання: выбраць некалькі цытат і адзначыць агульныя пытанні або канфлікты, якія ўзнікаюць.
• Заўважаць значна прасцей, калі вы запавольваеце працэс. Гэта адна з істотных пераваг Loomio: асінхронныя паведамленні можна чытаць у любым тэмпе. Таксама можна адсочваць змены з цягам часу, непасрэдна звяртаючыся да папярэдніх абмеркаванняў.
• Паколькі абмеркаванні могуць ісці адначасова, паралельна з асноўнымі абмеркаваннямі можна весці «метаабмеркаванне» (таксама вядомае як «сіні капялюш», або абмеркаванне самога абмеркавання). Так вы разам ствараеце прастору, каб практыкаваць назіранне, не запавольваючы працэс.

Пачуць розныя галасы

У нашым грамадстве гісторыя, размеркаванне ўлады, культура і псіхалогія разам узмацняюць адны галасы і прыглушаюць іншыя. Гэта праяўляецца на ўсіх узроўнях нашага досведу: ад глыбінных падсвядомых перакананняў да палітычнай сістэмы і законаў.

Але найлепшыя ідэі не заўсёды выказваюць тыя, хто гаворыць найгучней, і роля фасілітацыі — супрацьдзейнічаць гэтай прадузятасці. Калі нашы мэты — сацыяльная справядлівасць, эфектыўная праца групы і якаснае прыняцце рашэнняў, важна ўсведамляць працэсы, з якімі мы разам маем справу.

Калі вы хочаце ўкараняць новае, трэба даць месца розным пунктам гледжання — на шчасце, тое самае патрэбна і для каманды, дзе ўсе маюць магчымасць дзейнічаць і ўплываць на рашэнні. Розныя культурныя і тэхнічныя фактары разам даюць перавагу адным галасам коштам іншых. Ёсць шмат практык, якія можна ўжываць, каб сістэматычна супрацьдзейнічаць гэтай прадузятасці, але ўсведамленне яе існавання — ужо добры пачатак. — Рычард Бартлет

Кожны чалавек успрымае свет праз уласную свядомасць, таму мы часта забываемся, што іншыя ўспрымаюць яго інакш. Нават у, здавалася б, аднастайнай групе існуе вялікая разнастайнасць пунктаў гледжання, тэмпу і пераваг. Глыбокае разуменне таго, што іншыя людзі адрозніваюцца ад нас, — адна з галоўных задач асабістага развіцця.

Універсальнага падыходу для ўсіх не існуе. Любы спосаб узаемадзеяння ўзмацняе адны галасы і прыглушае іншыя або падкрэслівае розныя схільнасці асобнага чалавека. Таму трэба ўжываць розныя падыходы, каб людзі з рознымі поглядамі маглі зрабіць свой найлепшы ўнёсак.

Праверце, ці ўлічваеце вы розныя стылі навучання. Адзін з простых спосабаў праверкі — метафара «Галава, сэрца, рукі». Людзям, якія вучацца «галавой», патрэбныя факты і падрабязная інфармацыя. Тым, хто вучыцца «сэрцам», дапамагаюць гісторыі. Ім патрэбная эмацыйная сувязь з працай. Навучанне «рукамі» — гэта практычныя дзеянні і актыўны ўдзел. — Сільвія Зуур

Адзін з найлепшых спосабаў выявіць і злучыць розныя галасы — прапанаваць розныя формы ўзаемадзеяння, якія адпавядаюць розным патрэбам і перавагам і ствараюць роўныя ўмовы для зносін.

Некаторыя звычайныя элементы арганізацыі сумесных зносін, якія дапамагаюць улічваць гэтую разнастайнасць:

• Памер групы — індывідуальнае асэнсаванне, пары, малая група, вялікая група, зносіны сам-насам, зварот аднаго чалавека да многіх, зносіны многіх з многімі.
• Сродкі выражэння — пісьмо, маляванне, відэа, спевы, танец, блок-схемы, ураўненні, сімвалы, гісторыі, слёзы, смех, дэбаты і г. д.
• Правілы абмеркавання — раўнды (выслухаць усіх па адным разе, перш чым рухацца далей), абмежаванне частаты выступаў (вы можаце зноў выступіць толькі пасля выступаў двух іншых людзей), палачка слова (гаварыць можна толькі з палачкай у руках — без перабівання), абмежаванне часу выступу (вы можаце гаварыць толькі 1 хвіліну), выступы без абмежавання часу (вы можаце гаварыць колькі трэба, а ўсе будуць уважліва слухаць), улік выступаў (колькі гаварылі жанчыны і колькі мужчыны і г. д.), паўзы цішыні паміж выступамі (для асэнсавання і разважання).
• Дайце месца цішыні Цішыня няёмкая толькі тады, калі вы дазваляеце ёй быць няёмкай. Цішыня дае людзям магчымасць падумаць. — Сільвія Зуур

У Loomio

• Loomio ад пачатку распрацоўваецца так, каб «пачуць усе галасы», у тым ліку людзей, якія не могуць прысутнічаць асабіста, менш гавораць, занятыя і г. д.
• У тэксце кожны голас мае больш-менш аднолькавую «гучнасць» і «хуткасць». Пісьмовыя асінхронныя зносіны ў пэўнай ступені ствараюць роўныя ўмовы.
• Функцыя прапаноў па сутнасці з'яўляецца «раўндам»: яна дапамагае групам даць усім роўную магчымасць выказацца, калі ёсць такое жаданне.
• Loomio падтрымлівае розныя сродкі падачы інфармацыі (спасылкі, відэа, выявы, дыяграмы, пацвярджальныя матэрыялы), якія адпавядаюць розным стылям зносін.
• Сам Loomio даволі просты, але пры актыўнай фасілітацыі і сталасці групы можна ўжываць правілы абмеркавання «ўручную», абапіраючыся на культуру групы або ўзгодненыя правілы (напрыклад, у абмеркаванні ўсе пішуць толькі адзін раз, пакуль не выкажуцца астатнія).
• Loomio дае гнуткія інструменты для ўзаемадзеяння ў малых і вялікіх групах праз бацькоўскія групы і падгрупы. У некаторых маштабных кансультацыях удзельнічалі некалькі меншых груп, пасля чаго іх напрацоўкі аб'ядноўвалі ў агульную выснову.
• Людзі, якім патрэбны час для індывідуальнага асэнсавання, могуць зрабіць перапынак, абдумаць свае думкі, а потым вярнуцца і падзяліцца даўжэйшым каментарыем або спасылкай на дакумент. Гэта прыклад таго, як людзі самі выбіраюць спосаб спалучэння індывідуальных і групавых зносін.
• Функцыі даступнасці Loomio і пераклады на розныя мовы дазваляюць людзям з вельмі рознымі патрэбамі ўдзельнічаць на роўных у адным абмеркаванні. Гэта важны прыклад таго, як тэхналогія можа забяспечыць раўнапраўны ўдзел спосабам, які амаль немагчымы пры асабістай сустрэчы.
• Калі нехта займае занадта шмат месца ў размове, тэхнічна можна проста прагартаць далей (тады як пры асабістай сустрэчы такія паводзіны могуць цалкам вызначаць ход зносін). Аднак публікацыя «сцен тэксту» ўсё роўна можа парушаць баланс у абмеркаванні ў Loomio.

Супрацьдзеянне кагнітыўным скажэнням

За мільёны гадоў эвалюцыі чалавечы мозг навучыўся спалучаць хуткае, эфектыўнае, «дастаткова добрае» мысленне з павольным, рэсурсаёмістым, глыбокім аналізам. Гэта дазваляе нам у большасці выпадкаў выкарыстоўваць інстынкты, эўрыстыкі і абагульненні як простыя і хуткія рашэнні, а пры патрэбе звяртацца да глыбокага аналізу.

Але часам мы памыляемся. У чалавечым пазнанні ёсць добра вядомыя «збоі», якія могуць перашкаджаць прымаць найлепшыя рашэнні. У групе сітуацыя яшчэ больш ускладняецца. Нам трэба ўсведамляць гэтыя працэсы.

Існуе велізарны спектр кагнітыўных скажэнняў (гэты спіс сапраўды варта прачытаць), якія могуць уплываць на прыняцце рашэнняў і супрацоўніцтва. Фасілітацыя можа быць важным інструментам працы з імі: дапамагаць усведамляць іх існаванне і свядома выбіраць, як іх улічваць. Напрыклад, можна пытацца, калі важней дзейнічаць хутка, а калі — быць дакладнымі.

Структураваныя працэсы і зносіны — дзейсны інструмент супрацьдзеяння кагнітыўным скажэнням і павышэння якасці рашэнняў. Неабходнасць прытрымлівацца працэсу замест «шляху найменшага супраціву» можа дапамагчы выявіць памылкі мыслення і прадузятасць. Пры фасілітацыі часам настойваюць на дзеяннях, якія здаюцца складанымі або выклікаюць супраціў, менавіта таму, што яны патрабуюць выйсці за межы звыклых шаблонаў мыслення. Дысцыпліна ў гэтай сферы можа дапамагчы групам дасягнуць сваіх глыбейшых мэт, дзеля якіх часовы дыскамфорт можа быць апраўданы.

Некаторыя прыклады працэсаў, якія могуць дапамагчы паменшыць кагнітыўныя скажэнні:

• Капелюшы дэ Бона: капелюшы розных колераў, якія ўдзельнікі могуць метафарычна надзяваць, каб выйсці за межы ўласных меркаванняў і паспрабаваць розныя спосабы мыслення.
• Кантрольныя спісы: звыклыя «каляіны» мыслення могуць прымусіць нас прапускаць нават відавочныя рэчы (асабліва ў добра знаёмых сферах), таму кантрольны спіс дапамагае выявіць памылкі.
• Пяць «чаму»: калі спытаць «чаму» толькі адзін або два разы, можа ўзнікнуць памылковае адчуванне, што вы ўжо прыйшлі да высновы, хоць яшчэ не дабраліся да кораня праблемы. Пяць паўтораў пытання звычайна дапамагаюць дайсці да сутнасці.
• Мадэлі мыслення: такія практыкаванні, як SWOT-аналіз, канва бізнес-мадэлі, і шматлікія іншыя спосабы структураванага збору інфармацыі могуць дапамагчы зрабіць аналіз больш дакладным і выявіць дапушчэнні.

У Loomio

• Разнастайная інфармацыя і розныя меркаванні могуць паставіць пад сумнеў дапушчэнні або прадузятасць. Гэта закладзена ў аснову Loomio: калі больш людзей могуць удзельнічаць у абмеркаванні на больш роўных умовах, у вас з'яўляецца магчымасць пазбегнуць «групавога мыслення».
• Loomio дае ўдзельнікам магчымасць канструктыўна выказваць нязгоду. Для культуры крытычнага мыслення неабходна, каб нязгоду можна было выказваць бяспечна і каб яе цанілі.
• Асінхронныя пісьмовыя зносіны запавольваюць размову і дазваляюць больш уважліва яе асэнсоўваць, даючы людзям магчымасць лепш падумаць і пазбегнуць кагнітыўных памылак.
• Loomio запрашае людзей да часткова структураванага працэсу, які дапамагае прымаць больш абдуманыя рашэнні. Loomio можна выкарыстоўваць для мноства розных працэсаў, але ўжо наяўнасць пэўнай структуры ў абмеркаванні адкрывае дадатковыя магчымасці.

Баланс паміж пашырэннем і звужэннем кола ідэй

«Ромб» пашырэння і звужэння кола ідэй апісвае форму размовы. Спачатку яна пашыраецца, адкрываючы прастору для ідэй, інфармацыі і розных поглядаў, а потым пачынае сыходзіцца ў адну кропку. Правільны момант для гэтага пераходу — ключ да эфектыўнай фасілітацыі прадуктыўных сумесных абмеркаванняў, накіраваных на дзеянне.

Калі прапусціць этап пашырэння кола ідэй або завяршыць яго занадта рана, будзе не хапаць інфармацыі для працы, людзі могуць адчуць, што іх не пачулі, а добрыя ідэі застануцца нявыказанымі. Калі прапусціць этап звужэння або пачаць яго занадта позна, абмеркаванне можа працягвацца бясконца без высновы, на падставе якой можна дзейнічаць, вычэрпваючы сілы ўдзельнікаў і не даючы вынікаў.

Кожны падэтап агульнага працэсу таксама патрабуе разумення таго, калі і як умяшацца. Пашырэнне складаецца з увядзення ў пытанне, удакладнення і стварэння ідэй. Звужэнне складаецца з аналізу, фармулявання высновы і прыняцця абавязацельстваў. Некаторыя абмеркаванні паспяховыя ўжо пры самым агульным уліку гэтай мадэлі, а іншым дапамагае падрабязнае вылучэнне кожнага этапу і падэтапу.

У групе розныя людзі звычайна аддаюць перавагу аднаму або другому рэжыму, і група ў цэлым таксама мае свае схільнасці. Дысбаланс праяўляецца ў празмерным фантазіраванні без абмежаванняў або ў паспешным пераходзе да рашэнняў. Фасілітацыя можа дапамагчы кожнаму чалавеку і ўсёй групе надаваць адпаведную колькасць сіл кожнаму рэжыму.

У Loomio

• Асноўны працэс Loomio дапамагае групам прайсці ўсе этапы: абмеркаванне пашырае кола ідэй, а прапановы яго звужаюць. Разуменне мадэлі ромба значна паўплывала на першапачатковую пабудову працэсу Loomio.
• Loomio дапамагае групам гнутка выкарыстоўваць мадэль ромба. Напрыклад, спроба звужэння (прапанова) можа прывесці да глыбейшага пашырэння (нязгоды), выявіць або ўдакладніць інфармацыю і падрыхтаваць лепшае звужэнне (дапрацаваную прапанову).
• Некаторыя асноўныя функцыі Loomio істотна падтрымліваюць кожны рэжым: напрыклад, апавяшчэнні ўдзельнікам групы пра пачатак новага абмеркавання заахвочваюць пашыраць кола ідэй, а тэрміны завяршэння прапаноў заахвочваюць удзельнічаць у яго звужэнні.
• Карыстальнікі Loomio ўжо могуць выкарыстоўваць наяўныя функцыі для звужэння кола варыянтаў, а менавіта — ствараць прапановы. Умелае выкарыстанне прапаноў — адна з найбольш відавочных прыкмет эфектыўнай групы ў Loomio. Часта ўжо парада ствараць больш прапаноў дапамагае групам, якія сутыкаюцца з цяжкасцямі, зрушыць з месца.

Праца з межамі абмеркавання

Паспяховае супрацоўніцтва часта залежыць ад таго, ці бярэцеся вы за задачы адпаведнага памеру ў адпаведнай паслядоўнасці.

Вы можаце ўжываць да фасілітацыі падыход «кіравання праектамі», плануючы працэс з улікам такіх пытанняў:

• Якія ёсць залежнасці (які крытычны шлях, што трэба зрабіць спачатку, каб зрабіць магчымым астатняе)?
• На якіх найважнейшых частках трэба засяродзіцца? Што можна пакінуць па-за ўвагай?
• Які аб'ём працы рэальна выканаць у пэўны момант, каб дасягнуць карыснага выніку з наяўным часам, сіламі і інфармацыяй?

Важна не спрабаваць зрабіць усё адразу, а падзяляць працу на пасільныя часткі. Да больш маштабнага выніку можна ісці праз шэраг меншых крокаў. Часта лепш дасягнуць нечага невялікага, але карыснага, чым увогуле не прыйсці да высноў. Пры гэтым можна і занадта паглыбіцца ў дэталі, не закрануўшы больш істотных пытанняў.

У супрацоўніцтве ніхто не ведае дакладна, што атрымаецца, таму межы працы павінны змяняцца разам з абмеркаваннем. Ці з'яўляецца пашырэнне ў пэўны момант адцягненнем увагі або развіццём працэсу, трэба вырашаць паводле сітуацыі. Шкодзіць могуць як празмерная жорсткасць, так і празмерная гнуткасць. Часта пытанне не ў тым, ці мае нешта дачыненне да справы, а ў тым, якая паслядоўнасць і які момант будуць найбольш карыснымі.

Калі вы плануеце сустрэчу з некалькімі звязанымі часткамі, кожная з якіх абапіраецца на папярэднюю, і ўсе яны вядуць да высновы, якая змяняе жыццё і ўражвае, а потым здолееце ажыццявіць гэты план — гэта выдатна. Але часцей складаная сустрэча выходзіць за межы адведзенага часу і можа не адпавядаць жаданням і патрэбам удзельнікаў. - Сільвія Зуур

Шэраг невялікіх «так»

Аб'яднанне занадта вялікай колькасці размоў толькі стварае блытаніну. Групам, якія сутыкнуліся з цяжкасцямі, часта дапамагае падзел пытання на меншыя часткі. Калі пытанне здаецца безнадзейным, складаным або спрэчным, можна вылучыць асобныя пытанні і дасягнуць кансенсусу па іх, пачынаючы з таго, пра што прасцей за ўсё дамовіцца. Потым можна звесці рознагалоссі да сутнасці спрэчных пытанняў і мэтанакіравана працаваць над імі.

У Loomio

• Тэмы абмеркавання, прысвечаныя асобным пытанням, — эфектыўны інструмент вызначэння межаў працы. У параўнанні з асабістай размовай абмеркаванні ў Loomio прасцей размежаваць, каб засяродзіцца на канкрэтным пытанні, а іншыя аспекты адначасова разглядаць у іншых тэмах.
• Мы часта бачым, як людзі ўжываюць фасілітацыйныя прыёмы накшталт: «Гэта выходзіць за межы гэтай тэмы. Можа, вы пачняце новае абмеркаванне пра гэта?»
• Стварэнне групы ў Loomio дапамагае вызначыць, хто мы і што збіраемся тут абмяркоўваць. Гэта дапамагае ўдзельнікам кіраваць межамі працы.
• Паслядоўнае стварэнне прапаноў у Loomio добра падыходзіць для падыходу «шэраг невялікіх “так”»: вы можаце дасягаць невялікіх дамоўленасцей, захоўваючы кантэкст у адной тэме абмеркавання і абапіраючыся на гісторыю папярэдніх прапаноў.
• Асінхронныя зносіны ў інтэрнэце дазваляюць некаторым людзям значна выходзіць за межы пытання, не затрымліваючы іншых. Яны могуць проста пачаць новае абмеркаванне або стварыць падгрупу і вывучаць пытанне настолькі глыбока і доўга, наколькі хочуць, а асноўныя межы працы групы пры гэтым захоўваюцца.
• Поле кантэксту абмеркавання і апісанне групы — гэта месцы для вызначэння межаў размовы і працы групы адпаведна.

Тэмп і выбар моманту

Прадуктыўная размова мае свой рытм. Адпаведны рытм вынікае са складанага спалучэння фактараў і часта адчуваецца інтуітыўна, як пры музычнай імправізацыі. Калі пара паглыбіцца, а калі — адступіць? Калі варта дадаць новую інфармацыю, а калі — далей вывучаць тое, што ўжо ёсць? Гэта і ёсць кіраванне тэмпам.

Розныя ўдзельнікі маюць розныя патрэбы і перавагі: адных трэба стрымліваць, а іншых — заахвочваць рухацца наперад. Адпаведны тэмп узнікае, калі знаходзіцца творчы баланс паміж паглыбленнем і рухам наперад. Калі баланс парушаецца, людзі адчуваюць расчараванне: або нецярпенне, або адчуванне, што яны не паспяваюць за іншымі.

У Loomio

• Паколькі зносіны ў Loomio асінхронныя, людзі могуць чытаць і адказваць ва ўласным тэмпе, дзякуючы чаму фарміруецца натуральны рытм.
• Можна прагартаць паведамленні тых, хто рухаецца павольна, і спрыяць руху наперад. Адначасова можна працягваць павольна паглыбляцца ў пытанне, пакуль іншыя ідуць далей. Пры сінхронных зносінах гэта немагчыма.
• Тэрміны завяршэння прапаноў — інструмент задавання тэмпу. Для пытанняў, якія патрабуюць хуткага разгляду, можна задаць карацейшыя тэрміны, а для больш працяглых — даць больш часу. Розныя рашэнні могуць прымацца з рознай хуткасцю.
• Вы можаце лёгка рэгуляваць уласны тэмп удзелу. Калі размова ідзе занадта хутка або павольна для вас, можна пакінуць сваё меркаванне і зрабіць паўзу, а потым вярнуцца, калі з'явіцца прапанова.
• Цікава, што «хуткае» рашэнне ў Loomio займае 1 або 2 дні, а пры асабістай сустрэчы — хутчэй 5 хвілін. Пры гэтым Loomio не здаецца «павольным», як здавалася б асабістая сустрэча, на якой рашэнне прымалі б 2 дні. У Loomio рашэнні прымаюцца паралельна з іншай працай, і сабраць меркаванні ўсіх за 2 дні значна больш эфектыўна, чым узгадняць час асабістай сустрэчы.
• Фасілітацыю ў Loomio можна параўнаць з «запаволеннем часу» (калі Неа ў «Матрыцы» можа спыніць час і проста абысці кулю): вы можаце праходзіць жывую размову кадр за кадрам. Гэта падобна да звышздольнасці.

Кіраванне эканомікай увагі

Пры фасілітацыі ўвагу трэба накіроўваць і размяркоўваць. Даступная інфармацыя можа быць літаральна бясконцай. Каб пазбегнуць перагрузкі, неабходна яе фільтраваць. Кіраванне эканомікай увагі азначае суаднясенне важнасці з часам і магчымасцямі.

Фасілітацыя можа дапамагчы групе ўзгадніць мэту і межы пэўнага абмеркавання або працэсу, каб мець крытэрыі размеркавання ўвагі. Абмежаванне адцягненняў і вяртанне размовы да асноўнага пытання — распаўсюджаныя ўмяшанні.

Яшчэ адзін важны спосаб працы з увагай пры фасілітацыі — настойваць на тым, каб група захоўвала яе дастаткова доўга. Калі нешта становіцца складаным, незразумелым або нязручным, людзям хочацца занадта рана здацца, перайсці да іншага пытання або адвярнуцца. Фасілітацыя можа дапамагчы групе давесці справу да канца дзеля агульных мэт.

Структураваныя працэсы і практыкаванні па ўпарадкаванні інфармацыі — важныя інструменты фасілітацыі ў гэтай сферы. Некалькі прыкладаў:

• Абмежаванне часу — вызначэнне працягласці мазгавога штурму або размовы на пэўную тэму.
• Вызначэнне прыярытэтаў парадку дня — складанне спіса ўсяго, што людзі хочуць абмеркаваць, і выбар найважнейшых пунктаў для засяроджанай працы перад пераходам да зместу.
• Воблака стыкераў — стварэнне мноства ідэй або пытанняў, іх групаванне паводле тэм і далейшае абагульненне ў асноўныя пытанні.
• Месца для адкладзеных пытанняў — прастора, дзе можна захоўваць ідэі або пытанні, якія ўзнікаюць, але не маюць непасрэднага дачынення да бягучай працы, каб разгледзець іх пазней.
• Як выглядае поспех?? Вызначэнне крытэрыяў поспеху і захаванне ўвагі групы на іх, пакуль яны не будуць дасягнутыя.

У Loomio

• Адна з найважнейшых функцый кіравання ўвагай у Loomio — падзел абмеркаванняў на тэмы паводле пытанняў. Гэты фармат нездарма з'явіўся сярод першых формаў зносін анлайн некалькі дзесяцігоддзяў таму і шырока выкарыстоўваецца дагэтуль: ён вельмі эфектыўна дапамагае размяркоўваць увагу. Большасць карыстальнікаў Loomio інтуітыўна разумеюць, як трымацца асноўнага пытання, калі яно напісана вялікімі літарамі ўверсе старонкі.
• Актыўнасць у Loomio — валюта яго эканомікі ўвагі, і ўсё, што стварае апавяшчэнне, выдаткоўвае гэтую валюту. На падставе водгукаў карыстальнікаў у праграме вызначана, якую актыўнасць лічыць дастаткова значнай для апавяшчэнняў (напрыклад, каментарыі, галасы і высновы лічацца значнымі, а адзнака «падабаецца» на каментарыі — не).
• Праз налады апавяшчэнняў карыстальнікі могуць у значнай ступені прыстасоўваць эканоміку ўвагі Loomio да сваіх патрэб. Дапамога з гэтымі наладамі — важны інструмент разумнага выкарыстання ўвагі групы.
• Падгрупы могуць быць дзейсным інструментам рэгулявання ўвагі. Калі пэўнае пытанне патрабуе ўвагі толькі часткі людзей, яго можна вынесці ў асобную падгрупу.
• Свядомае, хоць і не надта папулярнае рашэнне не дазваляць адначасовыя прапановы ў Loomio звязана з размеркаваннем увагі: яно настойліва накіроўвае групу да поўнага разгляду прапановы перад пераходам да наступнай.

Многія каманды праектавання інфармацыйных сістэм памылкова вызначалі сваю задачу як праблему недахопу інфармацыі, а не недахопу ўвагі. У выніку яны стваралі сістэмы, якія выдатна забяспечвалі людзей усё большай колькасцю інфармацыі, хоць насамрэч былі патрэбныя сістэмы, якія выдатна адфільтроўвалі б няважную інфармацыю або інфармацыю, што не мае дачынення да справы. — Вікіпедыя

Фасілітацыйныя ўмяшанні

Тэхнік фасілітацыі столькі ж, колькі людзей займаецца фасілітацыяй, і на гэтую тэму напісаныя цэлыя бібліятэкі кніг. Даць вычарпальны спіс умяшанняў немагчыма.

Аднак можа быць карысна разгледзець дзве катэгорыі ўмяшанняў:

1. Падтрымлівальныя ўмяшанні: запрашэнне да ўдзелу, паглыбленне, дапамога ў выказванні думак, заахвочванне, падтрымка развіцця, абарона, стварэнне прасторы.
2. Настойлівыя ўмяшанні: стрымліванне, спыненне, вызначэнне межаў, перапыненне, аспрэчванне, вяртанне да асноўнага напрамку, недапушчэнне непрымальных паводзін.

Амаль усе ўмяшанні, якія выкарыстоўваюцца пры фасілітацыі асабістых сустрэч, можна пераасэнсаваць і прымяніць анлайн.

Калі вы асобна просіце канкрэтных людзей выказацца, гэта толькі прымусіць іх адчуць сябе як у школе, калі цябе лічаць неразумнымі, бо ты не ведаеш адказу. Агульнае запрашэнне да ўдзелу для тых, хто яшчэ не выказваецца, дае пастаянна актыўным людзям сігнал памаўчаць, а менш гаваркім — магчымасць выступіць. — Сільвія Зуур

У Loomio

• Інструменты ўмяшання ў Loomio ўключаюць каментарыі, @згадкі, даданне і выдаленне карыстальнікаў, а таксама стварэнне і выдаленне абмеркаванняў. Іх можна выкарыстоўваць для розных падтрымлівальных і настойлівых умяшанняў.
• Найчасцейшае ўмяшанне — каментарый: просты зварот да групы, каб заахвоціць пэўныя паводзіны або паспрабаваць іх абмежаваць.
• Дазволы на ўдзел прапануюць даволі простыя, але эфектыўныя інструменты мадэрацыі, напрыклад дазвол або забарону публікацыі абмеркаванняў ці прапаноў.
• Loomio прапануе некаторыя функцыі, заснаваныя на даверы, якіх няма ў іншых інструментах. Напрыклад, па змаўчанні ўсе ўдзельнікі могуць рэдагаваць кантэкст абмеркавання, нават калі першапачаткова яго публікуюць іншыя карыстальнікі. На гэтыя функцыі паўплывалі такія практыкі, як праца Вікіпедыі і распрацоўка праграм з адкрытым зыходным кодам.