Пачатак

Запрашэнне

Тое, як удзельнікаў запрашаюць у прастору з фасілітацыяй, мае вялікае значэнне. Запрашэнне дае людзям шмат інфармацыі, па якой яны мяркуюць, як будзе арганізавана прастора і ці ёсць у ёй месца для іх. Момант запрашэння — важная магчымасць задаць тон і ўсталяваць давер.

Прыняцце рашэнняў грунтуецца на камунікацыі: ваша група можа разам прымаць добрыя рашэнні, толькі калі спачатку ёсць аснова для добрай камунікацыі. Гэта азначае, што трэба ясна вызначыць мэту абмеркавання або сустрэчы, каго трэба далучыць, якія тэрміны і чаго людзі могуць чакаць.

— Рычард Бартлет

Асноўныя аспекты запрашэння:

• Перадумовы. Што гэта? Што мне прапануюць зрабіць? Хто гэта арганізуе? Хто яшчэ будзе ўдзельнічаць? Колькі часу гэта зойме, на чым будзе засяроджана ўвага і якія правілы ўдзелу?
• Кантэкст. Які характар гэтага ўзаемадзеяння? Які з магчымых фарматаў і спосабаў правядзення будзе выкарыстаны? Чаму цяпер і чаму менавіта так?
• Прыналежнасць. Ці рады мне тут? Ці падыходзіць гэта мне? Ці патрэбны мой удзел у гэтым працэсе? У чым мая асаблівая каштоўнасць і ўнёсак? Чаму менавіта мне варта далучыцца?
• Бяспека. Ці сведчыць гэтае запрашэнне пра ўважлівасць, давер і разуменне? Ці дазваляе структура ўзаемадзеяння ўлічваць адносіны ўлады і ўплыву? Якой шчырасці або адкрытасці гэта запатрабуе ад мяне? Ці магу я разлічваць на належную падтрымку з боку тых, хто запрашае?
• Даступнасць. Ці будуць улічаны мае асноўныя патрэбы для ўдзелу: мова, дапаможныя тэхналогіі, незнаёмыя спецыяльныя тэрміны і гэтак далей? Ці змагу я ўдзельнічаць?

У Loomio

• У Loomio ёсць убудаваная функцыя, каб запрашаць карыстальнікаў праз электронную пошту або спецыяльную спасылку. Карыстальнікі таксама могуць падаць запыт на далучэнне да вашай групы, калі вашы налады гэта дазваляюць.
• Убудаваныя сродкі запрашэння даволі простыя. Нечаканая просьба ўвайсці ў новую праграму без тлумачэння кантэксту можа не заахвоціць да ўдзелу, таму людзі, якія ствараюць групы, часта спачатку асобна знаёмяць іншых з ідэяй Loomio.
• Многія магчымасці Loomio ўжо распрацаваны так, каб ствараць бяспечную прастору з паважлівымі адносінамі, да якой людзі хацелі б далучыцца. Прыклад — прадуманыя налады прыватнасці.
• Дызайн праграмы задуманы як прыязны, просты і прафесійны, каб выклікаць давер.
• Loomio мае функцыі даступнасці для людзей, якія карыстаюцца дапаможнымі тэхналогіямі, напрыклад праграмамі чытання з экрана, і функцыі перакладу для людзей, якія размаўляюць на розных мовах. Калі падкрэсліць гэтыя магчымасці ў запрашэнні, некаторыя людзі могуць адчуць, што іх тут чакаюць.

Далучэнне

Момант далучэння стварае «першае ўражанне» ад узаемадзеяння і задае кірунак далейшаму ўдзелу. Людзі прынялі запрашэнне і вырашылі далучыцца. Яны адкрытыя да новага і маюць пэўныя чаканні, а атрыманае ўражанне моцна паўплывае на іх досвед.

Вітанне

Каб людзі былі адкрытыя да ўзаемадзеяння, удзелу і ўспрымання новага, ім трэба адчуваць, што іх тут чакаюць. Ім важна, каб іх прысутнасць заўважалі і каб яны адчувалі гасціннасць.

Асваенне

Калі людзі ўваходзяць у памяшканне, яны хочуць ведаць, дзе сесці, дзе выхад і прыбіральня, ці ёсць кава. Ім трэба пазнаёміцца з прасторай і зразумець сваё месца ў ёй.

У Loomio

• Палі апісання групы і поле кантэксту абмеркавання — асноўныя месцы для прывітальнага паведамлення людзям, якія далучаюцца да прасторы.
• Агледзьце прастору Loomio і наладзьце яе так, каб вам было зручна, напрыклад налады апавяшчэнняў і ваша фота профілю.
• Праглядайце інфармацыю зручным для вас спосабам, выкарыстоўваючы розныя віды адлюстравання тэм і магчымасці «Нядаўнія», «Непрачытаныя», «Адключыць гук» і «Пазначыць зоркай». Уладкоўвайцеся зручна.

Хто прысутнічае

Прадставіцца і пазнаёміцца з іншымі — адна з асноўных і найважнейшых форм сацыяльнага ўзаемадзеяння. Ад маарыйскага mihimihi да брытанскага «як маецеся» і японскага абмену візітоўкамі — кожная культура надае гэтаму вялікае значэнне. Гэта выходзіць за межы практычных пытанняў і ветлівасці і закранае глыбокую чалавечую патрэбу, ад задавальнення якой залежаць камфорт, адкрытасць і засяроджанасць.

Калі вы вядзяце працэс і не даяце людзям магчымасці прадставіцца і даведацца, хто побач з імі, іх увага звычайна будзе адцягвацца ад таго, на чым вы спрабуеце яе засяродзіць, пакуль знаёмства не адбудзецца. Свядома ўключайце знаёмства ў працэс і выкарыстоўвайце яго як магчымасць наблізіцца да агульных мэт узаемадзеяння.

Абмен самаадчуваннем

Нават у групах, дзе людзі ўжо добра ведаюць адно аднаго, працэс знаёмства працягваецца праз абмен самаадчуваннем. На пачатку сустрэчы ўсе маюць магчымасць выказацца, часта ў адказ на пытанні «што вас цяпер найбольш хвалюе», «як вы» або «ці ёсць нешта, што перашкаджае вам быць тут увагай». Гэтаму таксама дапамагаюць іншыя добрыя практыкі згуртавання каманды. Людзі маюць шмат розных ідэнтычнасцей, якія змяняюцца ў залежнасці ад кантэксту. Яны пастаянна нанова адказваюць на пытанне «хто я ў гэты момант», і гэта дапамагае ім будаваць узаемадзеянне з іншымі.

Людзі выказваюцца не ў вакууме: тое, хто яны, складае кантэкст іх выказванняў. Каб разумець іх унёсак, важна бачыць розныя бакі іх ідэнтычнасці.

Многія нашы сустрэчы пачынаюцца з таго, што ўсе дзеляцца сваім самаадчуваннем, перш чым мы пераходзім да парадку дня. Гэты абмен датычыцца не вашых працоўных задач, а таго, як вы сябе адчуваеце як чалавек. Калі ў вас складаны перыяд дома, вы хварэеце або маеце добрыя навіны, якія вас радуюць, разуменне вашага душэўнага стану дапаможа ўсёй групе мець патрэбны кантэкст, каб разумець вашу камунікацыю. — Рычард Бартлет

У Loomio

• Стварыце тэму пад назвай «Прадстаўцеся» або «Падзяліцеся самаадчуваннем». Гэта дасць карысны першы заклік да дзеяння, зразумелы ўсім, хто далучаецца.
• Для груп, да якіх далучаюцца праз запыт, ёсць функцыя, якая дазваляе людзям прадставіцца каардынатарам, каб атрымаць доступ да групы. У некаторых групах гэтыя паведамленні паўторна публікуюць у тэме для знаёмства, каб павітаць новых людзей.
• Загрузіце фота профілю! Фота твараў — адзін з найбольш дзейсных спосабаў адчуць, што вы ведаеце, хто знаходзіцца побач з вамі ў анлайн-прасторы.

Хто НЕ прысутнічае

Разнастайнасць неабходная для якаснага прыняцця рашэнняў у групе. «Эфект мудрасці натоўпу» (калектыўны інтэлект) працуе толькі пры спалучэнні розных пунктаў гледжання. Вынікі сумеснай працы моцна залежаць ад таго, чые галасы прадстаўлены, а чые — не. Немагчыма забяспечыць ідэальнае прадстаўніцтва ўсіх, але трэба ўлічваць, каго можа не хапаць.

Людзі вельмі часта не заўважаюць уласных прывілеяў. Нам цяжка інтуітыўна распазнаваць прадузятасць, і мы значна лепш заўважаем прысутнасць чагосьці, чым адсутнасць. Наш розум можа ўводзіць нас у зман. Напрыклад, калі жанчынам і мужчынам свядома даюць аднолькавы час для выказванняў, часта здаецца, што жанчыны атрымліваюць больш за належную ім долю. Гэта звязана з рознымі ўяўленнямі пра тое, колькі яны «павінны» гаварыць (падрабязней). Каб атрымаць дакладную карціну, часам трэба сапраўды вымяраць або падлічваць, а не спадзявацца на інтуіцыю.

Людзі без асаблівых патрэб у даступнасці могуць нават не заўважыць, што памяшканне недаступнае для людзей на інвалідных калясках, дакумент не прыстасаваны для праграм чытання з экрана або ўмовы выключаюць з удзелу людзей са стратай слыху. Але людзі з гэтымі патрэбамі гэта заўважаць. Людзі без дзяцей могуць не ўлічыць, што сустрэча а 19:00 не падыходзіць бацькам. Гэтыя і тысячы іншых практычных, сацыяльных і культурных абставін могуць перашкодзіць людзям прысутнічаць.

Асабліва важна думаць пра тое, хто адсутнічае, калі вы спрабуеце вырашыць праблемы іншых: стварайце разам з імі, а не замест іх; размаўляйце з людзьмі, а не пра іх. Калі людзі, якім вы імкняцеся дапамагчы, не прысутнічаюць, наўрад ці вы атрымаеце ўсю інфармацыю, патрэбную для эфектыўнай працы. Гэта датычыцца як вынікаў для бізнесу, так і сацыяльнай справядлівасці: амаль заўсёды лепш планаваць сумесную працу разам з карыстальнікамі або зацікаўленымі бакамі.

У Loomio

• Сумесная праца анлайн можа значна пашырыць магчымасці ўдзелу. Замест «лічбавага разрыву» падумайце пра «лічбавы мост»: як тэхналогіі могуць далучыць людзей, якія не могуць наведваць вочныя сустрэчы або ўдзельнічаць у пэўны час, і адкрыць новыя магчымасці, напрыклад абмеркаванні на розных мовах.
• У Loomio добра відаць, каго запрасілі ў групу і хто ўдзельнічаў у абмеркаванні. Гэта дае важную інфармацыю для ацэнкі таго, наколькі ўсе ўключаны ў працэс. Калі кагосьці не хапае, вы можаце гэта заўважыць.
• Калі для вас важныя ўдзел усіх у прыняцці рашэнняў і разнастайнасць мыслення, перыядычна пытайцеся ў сябе: «Хто не прысутнічае? Чаму?»

Культура, правілы ўзаемадзеяння, чаканні

Культура можа быць даволі расплывістым паняццем і дзейнічае на розных узроўнях. Культура грамадства ў цэлым мае вялікі ўплыў, але можна лічыць, што кожная група, кожная сустрэча ці абмеркаванне маюць уласную культуру.

Як мы дзейнічаем? Як мы размаўляем паміж сабой? Што тут прымальна, а што не? Якія правілы нашай узаемадзеяння?

Разгляд пытанняў культуры можа дапамагчы групе лепш усвядоміць сябе. Калі іх не разглядаць, гэта можа перашкодзіць дасягненню мэт, а часам і цалкам разбурыць групу.

Культура, правілы ўзаемадзеяння і чаканні могуць быць няяўнымі або выразна сфармуляванымі. Яны складаным чынам пераплятаюцца з размеркаваннем улады і сацыяльным капіталам. Няпроста захаваць дастаткова гнуткасці для з’яўлення новага, развіцця, творчасці і свабоды, а таксама дастаткова ясна вызначыць асноўныя патрабаванні і межы, каб забяспечыць бяспеку.

Людзі, якія займаюцца фасілітацыяй, часта дапамагаюць групе падтрымліваць вызначаную ёю культуру, выконваць узгодненыя правілы ўзаемадзеяння і сачыць за тым, ці спраўджваюцца чаканні. Калі ім даручана гэтая роля, патрэбныя дастаткова выразныя дамоўленасці і адпаведныя паўнамоцтвы. Інакш можа ўзнікнуць блытаніна.

Людзі часта хочуць пакінуць усё на «здаровы сэнс» і пазбягаюць узгаднення кодэкса паводзін або выразных правіл узаемадзеяння. Аднак гэта можа непрапарцыйна моцна паўплываць на найбольш уразлівых удзельнікаў групы: яны першымі і найбольш востра адчуюць негатыўныя наступствы дрэнных паводзін або культуры і маюць найменш магчымасцей самастойна ім супрацьстаяць. Удзельнікі групы, якія маюць больш прывілеяў або ўплыву, нясуць адказнасць за ўважлівы разгляд гэтых пытанняў.

Як і ў выпадку з юрыдычнай дамовай, вы спадзяяцеся, што ніколі не давядзецца патрабаваць выканання кодэкса паводзін, але калі ён спатрэбіцца, вы будзеце рады, што ён ёсць. Варта ўзгадніць яго да таго, як у ім узнікне патрэба. Каб людзі, якія займаюцца фасілітацыяй, або любыя ўдзельнікі групы маглі ўпэўнена сказаць: «Тут гэта непрымальна», трэба загадзя папрацаваць над фарміраваннем культуры і вызначэннем чаканняў.

У Loomio

• Паколькі Loomio звычайна выкарыстоўваюць як прастору для канструктыўнага абмеркавання ў групах з пэўнай мэтай і складам удзельнікаў, людзі пераважна ўдзельнічаюць добрасумленна і паводзяць сябе паважліва.
• Loomio спецыяльна створана, каб даць кожнаму чалавеку магчымасць выказацца і паведаміць пра свае патрэбы і занепакоенасць. Нават калі большасць не бачыць праблемы, дастаткова аднаго голасу, каб узняць яе і прыцягнуць да яе ўвагу.
• Камунікацыя ў інтэрнэце забяспечвае пэўны ўзровень фізічнай бяспекі, бо людзі не знаходзяцца тварам да твару.
• Некаторыя групы ўжо выкарыстоўваюць поле апісання групы, каб пазначыць кодэкс паводзін або чаканні адносна паводзін. Іншыя сумесна ўзгаднілі чаканні, якія вызначаюць удзел.
• Многія групы выкарыстоўваюць саму Loomio, каб вызначыць свае правілы ўзаемадзеяння: як удзельнічаць, што дазволена, што азначае рашэнне і што робіць яго сапраўдным ды іншае.
• Само выкарыстанне Loomio дае адказы на некаторыя асноўныя пытанні ўзаемадзеяння: хто можа тут удзельнічаць? Як мы камунікуем?
• Адно з асноўных рашэнняў, з якімі сутыкаюцца ўсе карыстальнікі Loomio, датычыцца парадку прыняцця рашэнняў — кансенсус? Большасць? Кворум? Аднагалоснасць? Адкрыты разгляд парадку прыняцця рашэнняў можа быць вельмі карысным крокам у развіцці культуры.