Пастаянная практыка

Бесперапыннае ўдасканаленне

Якімі б выдатнымі ні былі група або людзі, якія займаюцца фасілітацыяй, заўсёды ёсць магчымасць удасканальвацца. Паступовы рух у правільным кірунку прыводзіць да лепшых вынікаў. Для паступовага ўдасканалення патрэбны дзейсны парадак абмеркавання таго, як вы супрацоўнічаеце. З ім усё магчыма. Без яго развіццё спыняецца.

Ёсць шмат падыходаў да бесперапыннага ўдасканалення, але ўсе яны ствараюць прастору для асэнсавання і зваротнай сувязі, а таксама даюць магчымасць уносіць змены ў адказ. Каманды, якія пастаянна працуюць разам, могуць выкарыстоўваць такую методыку, як скрам, з рэтраспектывамі і рэгулярным удасканаленнем працэсаў. Пасля разавай сустрэчы можна проста папрасіць зваротную сувязь.

У Loomio

• Людзі выкарыстоўваюць сам Loomio, каб абмяркоўваць, як яны ім карыстаюцца. Гэта зручная пляцоўка для «размовы пра тое, як мы размаўляем».
• Далучэнне да Loomio падштурхоўвае групы асэнсоўваць розныя бакі супрацоўніцтва і працэсу прыняцця рашэнняў, што стварае магчымасці для ўдасканалення.

Размеркаваная фасілітацыя / Самафасілітацыя

Калі група набіраецца досведу, усё больш людзей развіваюць навыкі фасілітацыі. Фасілітацыя можа перастаць быць роляй канкрэтнага чалавека і стаць функцыяй, якую можна размеркаваць. Любыя ўдзельнікі могуць спрыяць супольнай працы, па чарзе браць ініцыятыву і ісці за іншымі, даваць і прымаць падтрымку. Групам, якія імкнуцца да супольнага лідарства і адсутнасці іерархіі, вельмі важна заахвочваць такую практыку.

Людзям, якія радзей займаюцца фасілітацыяй, можна дапамагчы праз навучанне, запрашэнні і прапановы першых крокаў. Вось некалькі дзеянняў, якія можна прапанаваць паспрабаваць амаль усім:

• пераказваць пачутае сваімі словамі або падсумоўваць
• запрашаць іншых далучыцца да працы
• задаваць пытанні, каб паглыбіць супольнае разуменне
• заўважаць, хто ўдзельнічае, а хто не ўдзельнічае
• адкрыта выказваць удзячнасць за ўклад

Каб займацца фасілітацыяй, вам не патрэбны парадак дня. Фасілітацыя проста дапамагае групе лягчэй дзейнічаць разам. Калі наступным разам вы будзеце на сямейнай сустрэчы, вечарыне або за ранішняй гарбатай, ужывіце гэты падыход і паклапаціцеся, каб усе адчувалі сябе часткай групы і маглі ўдзельнічаць. — Сільвія Зуур

Размеркаваная фасілітацыя можа працаваць вельмі добра, але часам людзі пачынаюць перашкаджаць адно аднаму. Спачатку, пакуль усе вучацца дзейнічаць разам, можа быць няёмка. Важна адрозніваць размеркаваную фасілітацыю (узаемную дапамогу дзеля ўсёй групы), «фасіпуляцыю» (маніпуляванне групай дзеля ўласных мэт) і фасілітацыю без паўнамоцтваў (дзеянні па фасілітацыі, на якія вам не далі згоды).

Свядома вырашайце, калі падыходзіць узаемная фасілітацыя, а калі яе трэба даручыць канкрэтнаму чалавеку. У некаторых сітуацыях размеркаваная фасілітацыя можа не спрацаваць: напрыклад, калі падчас канфліктнага абмеркавання патрэбна прызначыць нейтральны бок або калі не хапае даверу.

Фасілітацыя даступная ўсім, а не толькі кіраўніцтву або тым, хто склікае сустрэчу. — Рычард Бартлет

Як прымяніць гэта ў Loomio

• Анлайн-прастора асабліва добра падыходзіць для размеркаванай фасілітацыі. Розныя людзі могуць далучацца ў розныя моманты ў залежнасці ад таго, што яны заўважаюць і якія навыкі маюць.
• Анлайн-абмеркаванне па змаўчанні з'яўляецца размеркаваным супрацоўніцтвам паміж раўнапраўнымі ўдзельнікамі. Любы іншы фармат трэба арганізаваць асобна. На сустрэчах па-за інтэрнэтам усё наадварот: звычайна іх хтосьці склікае, а для размеркавання ролі патрэбна ініцыятыва.
• Loomio распрацаваны для груп раўнапраўных людзей. У многіх адносінах размеркаваная фасілітацыя найлепш адпавядае гэтаму інструменту.
• Людзі, якія карыстаюцца Loomio, пастаянна практыкуюць узаемную фасілітацыю, незалежна ад таго, ці ўсведамляюць яны гэта. Простыя дзеянні, такія як парада вынесці прапанову, згадкі людзей, падсумаванне ўжо зробленага і іншыя, — усё гэта фасілітацыя.

Мастацтва прымаць фасілітацыю

Як і ўменне ісці за іншымі ў пары падчас бальнага танца, уменне прымаць фасілітацыю — асобнае мастацтва. Людзі, якія самі займаюцца фасілітацыяй або ўдзельнічалі ў многіх добра арганізаваных працэсах, успрымаюць яе інакш, чым людзі без такога досведу.

Здольнасць прымаць фасілітацыю можна развіваць, і яна можа істотна ўплываць на поспех групы. Гэта ахоплівае як простыя рэчы, напрыклад прыходзіць своечасова і прытрымлівацца інструкцый, так і гатоўнасць паспрабаваць новыя спосабы мыслення або зносін. Часам людзі атрымліваюць добры досвед, але не зусім разумеюць чаму. Калі патлумачыць, што менавіта фасілітацыя дапамагла працэсу ісці плаўна або паглыбіцца, ім будзе лягчэй зразумець, што яны ў ім цанілі.

Людзі, якія не могуць або не хочуць прымаць фасілітацыю, могуць шкодзіць супрацоўніцтву ў групе. Нават вельмі дасведчаныя людзі, якія займаюцца фасілітацыяй, пры пэўным узроўні супраціву не змогуць выканаць сваю працу. Сярод распаўсюджаных праблем — дамінаванне ў абмеркаванні, пярэчанні дзеля пярэчанняў, парушэнне працэсу, непавага да тых, хто займаецца фасілітацыяй, або да ўдзельнікаў, а таксама адсутнасць уключанасці. Кожнаму чалавеку трэба ў пэўнай меры браць адказнасць за ўласную гатоўнасць прымаць фасілітацыю.

У Loomio

• З невялікай практыкай большасць людзей хутка вучацца рэагаваць на дзеянні па фасілітацыі ў Loomio, напрыклад даваць адказ, калі іх згадалі праз @.
• Практыка фасілітацыі ў Loomio дапамагае людзям лепш прымаць фасілітацыю з боку іншых.
• Паколькі ўсё захоўваецца ў архіве, людзі могуць бачыць мінулыя дзеянні па фасілітацыі, нібы «застылыя ў часе», і вучыцца на гэтых прыкладах, нават калі не ўдзельнічалі ў працэсе.

Змена культуры

Культура супрацоўніцтва і ўдзелу фарміруецца з часам, праз шмат практыкі, спроб і памылак. Разуменне фасілітацыі, прызнанне яе каштоўнасці і запрашэнне да яе могуць адыграць вырашальную ролю ў фарміраванні такой культуры. Фасілітацыя можа перарасці з ролі ў функцыю, а затым у спосаб мыслення. У культуры сапраўднага супрацоўніцтва ўсе дапамагаюць усім рознымі спосабамі.

Ці могуць усе ўдзельнічаць у арганізацыі карпаратыўнай вечарыны? Ці здаецца, што супольны абед у офісе, на які ўсе прыносяць ежу, ладзіцца сам сабой? Ці могуць ідэі ўзнікаць адкуль заўгодна, развівацца дзякуючы думкам і працы многіх людзей і ўвасабляцца лепш, чым можна было ўявіць спачатку?

Глыбокая змена культуры адбываецца, калі культура супрацоўніцтва выходзіць за межы асобных прастор для «супрацоўніцтва» і праяўляецца ва ўсіх аспектах жыцця арганізацыі. Супрацоўніцтва — гэта не толькі нататкі на стыкерах і кароткія абмены навінамі, а сам характар жыцця арганізацыі.

У Loomio

• Тэорыя змен Loomio палягае ў тым, што павелічэнне колькасці груп, якія практыкуюць эфектыўнае прыняцце рашэнняў з удзелам усіх, можа змяніць адносіны ў арганізацыях ва ўсім свеце. Гэта адлюстроўваецца ва ўсіх аспектах распрацоўкі інструмента і ў тым, як мы працуем як кааператыў. Канчатковая мэта — змена культуры праз практыку супрацоўніцтва.
• Групы Loomio ўжо назіралі змены сваёй культуры дзякуючы гэтаму інструменту. Напрыклад, групы з усталяванай культурай супрацоўніцтва растуць і захоўваюць яе, а групы, заснаваныя на супольным удзеле, працягваюць існаваць замест таго, каб распасціся праз цяжкасці з прыняццем рашэнняў з удзелам усіх.
• Loomio робіць практыку супрацоўніцтва больш даступнай і ажыццяўляльнай, дапамагаючы ёй стаць своеасаблівай «новай нормай».

Каб знайсці натхненне для пастаяннай практыкі, прачытайце гісторыі груп Loomio.