Падрыхтоўка

На кожную хвіліну працы з групай варта адвесці тры хвіліны на планаванне. Гэта азначае тры гадзіны падрыхтоўкі да гадзіннай сустрэчы. Скарачаць час на планаванне варта толькі з ростам досведу.

— Сільвія Зуур

Зразумейце мэту

Дапамога групе ў вызначэнні мэты — адна з найважнейшых задач фасілітацыі. Калі мэта ясная, лягчэй вырашаць астатнія пытанні. Мэта ёсць і ў групы ў цэлым, і ў асобных абмеркаванняў ды рашэнняў. Яна дапамагае выбіраць інструменты, вызначаць патрэбныя дзеянні і разумець, да якіх высноў імкнуцца. Без агульнага разумення мэты абмеркаванне ці нават праца групы могуць зайсці ў тупік.

Вяртайцеся да пытанняў, якія дапамаглі вызначыць мэту. Так вы зможаце праверыць, ці ўлічваеце тое, што ўдзельнікі хочуць даведацца або чаго дасягнуць. — Сільвія Зуур

У Loomio

Перастаўце мэблю

Арганізацыя прасторы, у якую вы запрашаеце людзей, моцна ўплывае на іх досвед. Кожная сустрэча мае свае асаблівасці, таму прастору варта падрыхтаваць адпаведна. Знаёмае асяроддзе дае адчуванне бяспекі, а змены ў ім дапамагаюць адкрыцца новым ідэям.

Падчас асабістых сустрэч фасілітатары могуць літаральна перастаўляць мэблю. Гэта дапамагае падрыхтавацца да працы з групай і падумаць, чым адметная сустрэча. Уявіце розніцу паміж размяшчэннем людзей радамі і па крузе.

У Loomio

  • Запрашэнне людзей у асобную лічбавую прастору для прыняцця рашэнняў дапамагае аддзяліць гэтую працу ад іншых заняткаў у інтэрнэце, напрыклад нефармальных зносін.
  • Наладзьце фота групы, каб стварыць патрэбную атмасферу.
  • Апісанне групы — важная частка яе старонкі. Адаптуйце яго да патрэб групы.

Прылады і матэрыялы

Калі праца з групай ідзе зладжана, усё патрэбнае знаходзіцца пад рукой. Падчас асабістых сустрэч гэта могуць быць стыкеры, ручкі, папера, бэйджы, раздрукоўкі і даведачныя матэрыялы. Добрая падрыхтоўка пакідае больш часу і сіл для самой працы.

У Loomio

  • Многія групы размяшчаюць у апісанні спасылкі на супольнае сховішча дакументаў, даведачную інфармацыю, сістэму кіравання праектамі ці задачамі, спіс кантактаў і іншыя рэсурсы.
  • Для кожнай ніткі варта падумаць, што спатрэбіцца людзям для ўдзелу. Размясціце патрэбную інфармацыю побач. Напрыклад, калі вы згадваеце матэрыял, дайце прамую спасылку, каб людзям не давялося яго шукаць.

Сплануйце ўдзел людзей

Калі мэта, інструменты і даведачная інфармацыя вызначаныя, варта прадумаць, як будзе праходзіць праца. Улічыце сітуацыю, магчымыя вынікі, шляхі і выбары. Не пачынайце працу без такога плана.

Мы не раз бачылі, як людзі недаацэньвалі патрэбу ў падрыхтоўцы і планаванні. Перш чым пачаць, падумайце, які досвед хочаце стварыць для ўдзельнікаў. Час, укладзены ў планаванне, пазней акупіцца.

У Loomio

  • Асноўныя магчымасці Loomio падтрымліваюць паслядоўнасць добрай фасілітацыі: запрасіць людзей, абмеркаваць тэму, сабраць розныя меркаванні, сфармуляваць канкрэтную прапанову, праверыць згоду і пацвердзіць выснову.

  • Дасведчаныя карыстальнікі ўжо адаптуюць Loomio для розных працэсаў: шматэтапных кансультацый, узгаднення дакументаў і іншых задач. Пры добрай фасілітацыі кожны такі працэс набывае форму, якую можна паўтарыць.
  • Пры планаванні супольнай працы ў інтэрнэце можна абапірацца на вядомыя падыходы. Многія правераныя працэсы асабістай працы можна адаптаваць для інтэрнэту, напрыклад працэс парад.
  • Прыклады з практыкі могуць служыць узорамі прадуманых працэсаў. Калі вы не ведаеце, які падыход выбраць, паглядзіце, што ўжо спрабавалі іншыя.

Улічыце кантэкст

Абмеркаванні адбываюцца ў кантэксце гісторыі і звыклай працы групы. Каб фасілітацыя была карыснай, трэба выбраць слушны момант і ўпісаць яе ў астатнія працэсы групы.

Асноўныя пытанні пра кантэкст:

  • Ці перажывае група пераходны перыяд?
  • Ці ўдасканальвае гэта існуючую практыку?
  • Гэта адзін з некалькіх адначасовых працэсаў ці галоўная ўвага групы цяпер накіравана на яго?
  • Мы хочам вырашыць праблему ці разгледзець пытанне глыбей, шырэй або вузей?

У Loomio

  • Амаль у кожнай групе Loomio ёсць людзі, якія добра разумеюць яе кантэкст і могуць вырашыць, ці падыходзіць ёй Loomio.
  • Не варта спрабаваць змяніць усё адразу. Групам лягчэй пачаць карыстацца Loomio, калі ён упісваецца ў існуючы парадак працы.
  • Слушны момант надыходзіць, калі група гатовая да супольнай працы ў інтэрнэце. Людзі павінны бачыць патрэбу ў прасторы для прыняцця рашэнняў і жадаць вырашыць гэтую задачу.
  • Выбіраючы час для новай тэмы, улічвайце, колькі ўвагі група можа ёй аддаць. Агульная ўвага абмежаваная.
  • Многія групы не заўважаюць уласных звычак супольнай працы і таму не ведаюць, як у іх можа ўпісацца Loomio. Пачніце з абмеркавання таго, як група працуе цяпер і што атрымліваецца добра, а што не.

Роля фасілітатараў

Добрая фасілітацыя патрабуе ўсведамлення ўласных дзеянняў і працэсаў у групе. Калі роля фасілітатараў не ясная, могуць узнікнуць непаразуменні, канфлікты ці небяспечныя сітуацыі.

Папрасіце групу перадаць вам паўнамоцтвы. Калі вас запрашаюць у новую групу ці арганізацыю, людзі могуць думаць: «Хто гэта? Чаму мы павінны слухаць?» Папрасіце знаёмых удзельнікам людзей, якім яны давяраюць, прадставіць вас. Гэта дапаможа ўдзельнікам прыняць вашу ролю і перадаць вам патрэбныя паўнамоцтвы. — Сільвія Зуур

Важна, каб група пагадзілася на фасілітацыю. Без згоды такая праца можа стаць прымусовай і несправядлівай да групы, а таксама небяспечнай для тых, хто яе фасілітуе. Яна выкліча супраціў і неразуменне. Фасілітатары апынаюцца ва ўразлівым становішчы, таму ім патрэбныя паўнамоцтвы ад групы. Без іх не варта брацца за працу. Згода важная і для фасілітатараў, і для ўдзельнікаў.

Адказнасць

Атрымаўшы паўнамоцтвы, фасілітатары бяруць на сябе дадатковую адказнасць. Яны могуць часцей браць слова і скіроўваць увагу групы. Гэтыя магчымасці трэба выкарыстоўваць у інтарэсах усёй групы, а не дзеля ўласных мэт. Іх словы і паводзіны маюць асабліва моцны ўплыў, таму дзейнічаць трэба абачліва.

Паўнамоцтвы

Фасілітацыя непазбежна стварае розніцу ў паўнамоцтвах. Без магчымасці карыстацца імі фасілітатары не змогуць выконваць сваю працу. Напрыклад, каб утрымаць абмеркаванне ў межах тэмы, можа спатрэбіцца перапыніць выступ або сказаць, што пэўны спосаб зносін непрымальны. Нельга ўскладаць на фасілітатараў адказнасць за працэс, не даючы ім неабходных паўнамоцтваў. Адзінага правільнага аб'ёму паўнамоцтваў няма, але ён павінен адпавядаць адказнасці.

Гнуткасць

Фасілітатары працуюць найлепш, калі могуць падладжвацца пад сітуацыю. Людзі складаныя, а ў групах узаемадзеянні становяцца яшчэ складанейшымі. Жорсткае прытрымліванне плана або правіл можа перашкодзіць групе дасягнуць мэты. Калі фасілітатары не могуць або не хочуць рэагаваць на змены, ім цяжка падтрымліваць працу групы.

Чаргуйце ролі фасілітатара і ўдзельніка. Многім складана фасілітаваць сустрэчы і заняткі ўласнай каманды. У ролі фасілітатара трэба захоўваць нейтральнасць, але ў ролі ўдзельніка каманды ёсць каштоўныя думкі, якімі варта падзяліцца. Дайце ясна зразумець, калі вы фасілітуеце, а калі ўдзельнічаеце ў абмеркаванні. — Сільвія Зуур

У Loomio

  • Многія групы ў Loomio маюць досвед фасілітацыі і агульнае разуменне гэтай ролі. Яны ўжо адаптуюць інструмент да сваіх патрэб.
  • Часта лічыцца, што абмеркаванне фасілітуюць людзі, якія яго пачалі, калі ў групе няма іншай дамоўленасці. Яснасць наконт гэтай ролі дапамагае ўдзельнікам адчуваць сябе бяспечней і працаваць больш вынікова.
  • Loomio дазваляе размяркоўваць фасілітацыю паміж удзельнікамі. Яны могуць згадваць іншых людзей, прасіць не адыходзіць ад тэмы або прапаноўваць слушны час для прапановы. Але часта гэтая роля застаецца няяўнай. Варта абмеркаваць, якія дзеянні належаць да фасілітацыі і ці будзе роля сканцэнтраваная ў адных руках або размеркаваная.
  • Група ў інтэрнэце можа пачаць з няяўна размеркаванай фасілітацыі, не абмяркоўваючы яе як асобную ролю. Аднак такі падыход лепш пасуе дасведчаным групам, якія ўжо папрацавалі з выразна вызначанай фасілітацыяй.