Учора 100 000 чалавек выйшлі на вуліцы Будапешта ў адказ на прапанову ўвесці падатак на доступ да інтэрнэту.
Падатак на інтэрнэт — сімвал аўтарытарызму ўрада. Нам трэба не толькі перамагчы гэты падатак, але і паверыць, што мы здольныя крытыкаваць дзяржаву і ўплываць на яе.
Два гады таму маштабныя пратэсты ў Венгрыі супраць скарачэнняў у адукацыі вельмі хутка ператварыліся ў грамадзянскі рух супраць урада, які станавіўся ўсё больш аўтарытарным.
У пачатку 2012 года Loomio яшчэ знаходзіўся ў закрытым бэта-тэсціраванні, і мы не прымалі новыя рэгістрацыі. У нас быў толькі недапрацаваны прататып, а наша малюсенькая каманда не мела магчымасці падтрымліваць новых карыстальнікаў. Аднойчы ў аўторак раніцай у лютым паступіў запыт на стварэнне групы ад сеткі венгерскіх студэнцкіх актывістаў. Яны хацелі карыстацца Loomio, бо дэмакратычна арганізоўваліся супраць радыкальных урадавых скарачэнняў у адукацыі.
Хоць мне было вядома, што не належыць прымаць запыт, утрымацца не ўдалося, і запыт усё ж быў ухвалены. Яны наладзілі сваю працу, хутка пачалі дзейнічаць і за некалькі дзён прыцягнулі сотні студэнтаў з усёй Венгрыі да ўдумлівага абмеркавання магчымых дзеянняў.
На наступны дзень мы атрымалі запыт на стварэнне групы ад сеткі прафесараў, выкладчыкаў і навукоўцаў, якія арганізоўваліся ў знак салідарнасці з венгерскімі студэнтамі.
Зноў не ўдалося ўтрымацца ад ухвалення групы. Яны пачалі арганізоўвацца і набіраць сілу, аб’ядноўваючыся ў падтрымку студэнтаў.
Яшчэ праз дзень мы атрымалі запыт ад агульнанацыянальнай сеткі венгерскіх старшакласнікаў, якія дэмакратычна арганізоўваліся, каб выказаць пярэчанні супраць прапанаваных урадам скарачэнняў у адукацыі. Адбылося тое самае. За некалькі дзён яны пераклалі ўсю праграму Loomio на венгерскую мову.
На працягу наступных тыдняў ствараліся новыя групы, і сотні студэнтаў, навукоўцаў, старшакласнікаў, настаўнікаў і прафесараў аб’ядналіся дзеля складанай працы: грамадзянскага абмеркавання і дэмакратычнага прыняцця рашэнняў з удзелам супольнасці. Яны разам стваралі агульную мэту руху, яго прынцыпы і стратэгію, аж да штодзённай лагістыкі арганізацыі грамадзянскіх пратэстаў.
Праз некалькі тыдняў пасля пачатку руху на асабістыя сустрэчы венгерскай студэнцкай сеткі пранікла асоба з праўладнага медыя, удаючы ўдзел у студэнцкім руху. Яна дадала свой адрас электроннай пошты ў спіс рэгістрацыі і атрымала запрашэнне ў іх групу Loomio.
У той вечар у венгерскіх навінах а 6-й гадзіне выйшаў сюжэт, які меў на мэце дыскрэдытаваць студэнцкі рух. Студэнты даслалі нам спасылку на відэа, жартуючы, што зрабілі для нас міжнародную рэкламу. Было нерэальна бачыць навінавы сюжэт са скрыншотамі аднаго з іх абмеркаванняў у Loomio: камера павольна набліжала вылучаныя правакацыйныя каментарыі, вырваныя з кантэксту, а на фоне гучала злавесная музыка.
Праз некалькі месяцаў пасля таго, як мы пачалі карыстацца Loomio, скрыншоты нашай групы ўжо трапілі ў вячэрнія навіны праўладных медыя. Гэта таксама паказвае важнасць такога спосабу прыняцця рашэнняў і венгерскай студэнцкай сеткі.
– Karex з венгерскага студэнцкага руху Halgatoi Halozat.
Арганізацыя анлайн у Loomio працягвалася разам з асабістай працай па стварэнні нізавога руху. Пасля некалькіх месяцаў барацьбы, якая ўключала захопы ўніверсітэтаў і агульнагарадскія пратэсты, урад адмовіўся ад прапанаваных скарачэнняў у адукацыі.
А цяпер людзі ў Венгрыі зноў мабілізуюцца.
Тое, што адбываецца цяпер, датычыцца значна большага, чым падатак на доступ да інтэрнэту. Гаворка ідзе пра абмежаванне магчымасці грамадзян звязвацца адно з адным, абменьвацца інфармацыяй і атрымліваць яе, а таксама ўдзельнічаць у грамадскім жыцці.
Паводле заявы прэм’ер-міністра Венгрыі Віктара Орбана, ён хоча адмовіцца ад ліберальнай дэмакратыі на карысць «неліберальнай дзяржавы». Урад узмацніў кантроль над медыя, правёў рэйды ў няўрадавых арганізацыях грамадзянскай супольнасці і змяніў выбарчыя правілы, каб дапамагчы Орбану захаваць канстытуцыйную большасць у парламенце.
Распрацоўшчыкі адкрытага праграмнага забеспячэння, дзе б яны ні жылі, могуць дапамагчы. Мы можам ствараць інструменты, якія падтрымліваюць здольнасць гэтых грамадзянскіх рухаў да супрацоўніцтва і дапамагаюць грамадзянскім групам перайсці ад мабілізацыі да ўстойлівых канструктыўных дзеянняў: не толькі казаць «не» рэпрэсіўным рэжымам, але і развіваць здольнасць разам ствараць лепшыя альтэрнатывы.
