Loomio

Temat: PRAWIDŁOWA IMPLEMENTACJA ZAPISÓW KONWENCJI STAMBULSKIEJ. Definicja gwałtu

oskmp PublicSeen by 537

W kwestii ochrony ofiar przemocy polskie prawo jest wciąż bardzo ułomne. Polska ustawa o przeciwdziałaniu przemocy nie uwzględnia przemocy ekonomicznej w taki sposób, by można było ją traktować jako osobną formę przemocy i w związku z tym ścigać. Nie mamy też ochrony świadków przemocy, szczególnie dzieci. Nie mamy ochrony przed byłymi partnerami i mężami. O tym wszystkim, czego nam brakuje, mówi Konwencja, dlatego tak ważna jest jej prawidłowa implementacja zapisów konwencji.


Rozwiązanie:Wprowadzenie nowej definicji gwałtu.

Wg konwencji warunkiem stwierdzenia gwałtu jest brak zgody na seks. Konieczna jest zmiana definicji gwałtu na: „Gwałt to seksualna penetracja waginalna, analna lub oralna ciała innej osoby jakąkolwiek częścią ciała lub przedmiotem bez jej zgody".

Aktualizacja z 29.12.2020:

Podejmujemy próbę zaproponowania Wam projektu zmiany archaicznej definicji gwałtu zawartej w polskim kodeksie karnym - opieramy się na szerokiej definicji przemocy seksualnej zawartej w Konwencji Stambulskiej. Poprzednia nasza propozycja nie obejmowała wielu ważnych aspektów przemocy seksualnej - kolejna uwzględnia Wasze głosy i reakcje w tej sprawie. Dajcie nam znać, co myślicie!

Nowa propozycja definicji:

Gwałtem (zgwałceniem w rozumieniu prawnym) jest dokonanie lub doprowadzenie do stosunku seksualnego lub innej czynności o charakterze seksualnym wobec innej osoby przy braku jej świadomej zgody, w szczególności z użyciem przymusu, podstępu, groźby, zastraszenia, z wykorzystaniem niewiedzy lub wpływu środków psychoaktywnych. 

Przy czym za stosunek seksualny lub czynność o charakterze seksualnym uznajemy: 

  • Penetrację waginalną, analną lub oralną o charakterze seksualnym ciała innej osoby jakąkolwiek częścią ciała lub przedmiotem.

  • Dokonywanie innych czynności o charakterze seksualnym wobec innej osoby lub doprowadzenie innej osoby do poddania się innej czynności o charakterze seksualnym lub dokonania tej czynności (również wobec sprawcy).

  • Doprowadzenie innej osoby do podjęcia stosunku seksualnego lub czynności o charakterze seksualnym wobec osoby trzeciej.

A za zgodę uznajemy dobrowolne, świadome i jednoznaczne wyrażenie woli na każdym etapie stosunku seksualnego lub czynności o charakterze seksualnym, przy czym osoba udzielająca zgody musi być uprawniona do jej udzielenia, a wyrażenie zgody musi być wynikiem swobodnej i świadomej decyzji tej osoby.

Kliknij tutaj i przejdź do głosowania w sprawie poprawionej definicji gwałtu.


Poniżej możesz:

  • ocenić tę propozycję rozwiązania (odpowiadając na pytanie w ankiecie),

  • skomentować tę propozycję rozwiązania lub zaproponować własne rozwiązanie w tym obszarze(korzystając z opcji "Komentarz").

Agata

Zdecydowanie dobrze

Zdecydowanie lepsza definicja. Obejmuje wg mnie istotę zgwałcenia - przymuszenie kogoś do czynności seksualnych bez zgody tej osoby. To jest sedno sprawy wg mnie. Przemoc i czyynności seksualne. Zgwałcenie to nie tylko penetracja.

Krzysia

Raczej dobrze

Generalnie definicja do mnie przemawia. Mam tylko wątpliwości co do puntu drugiego. Dla mnie jest niejasny, mało zrozumiały. Pewnie to kwestia innych sformułowań.

W każdym razie szanuję to, że definicja powstaje, że będzie konsultowana jeszcze ze specjalistami.

Uszaty11

Zdecydowanie dobrze

dobrze nakreślona informacja o dobrowolnej zgodzie.

Ewa

Raczej dobrze

definicja jest rozbudowana, ale wyrażona w sposób zrozumiały dla większości. Jest chyba jednak zbyt obszerna

Karolina

Zdecydowanie dobrze

Ta definicja obejmuje osoby wszelkich identyfikacji płciowych i nie tylko penetrację. Jest zgodna z Konwencją Stambulską, rozwiązuje problemy, które miała poprzednia

Marta

Raczej źle

Definicja czerpie z art. 36 konwencji stambulskiej, a ten artykuł jest szerszy niż definicja gwałtu, bo mówi o przemocy seksualnej i gwałcie. Myślę, że nie jesteśmy w stanie ustalić tu definicji, bo większość z nas się na tym nie zna. Potrzeba do tego prawników i znawców regulacji tego typu przemocy.

Gwałt jest przemocą seksualną, ale nie każda przemoc seksualna jest gwałtem, dlatego należy przerobić myślnik 2. Myślnik 3 zbędny/nie dodaje niczego. SK ma ekspertki o VAW?poradzą sobie

joasia

Zdecydowanie dobrze

definicja opisuje wszystkie możliwe zdarzenia związane z przemocą seksualną, w wyniku których dochodzi do gwałtu.

Hoszbachtam

Raczej dobrze

Dość szeroko sformułowany punkt - Dokonywanie innych czynności o charakterze seksualnym wobec innej osoby (...). Według tego exhibicjonizm też jest gwałtem? Być może w tym miejscu powinien być jeszcze dodany zapis o szkodliwości tych czynności. Reszta super.

Slawomir Szlinke

Zdecydowanie dobrze

Bardzo często obecna definicja prowadzi do bagatelizowania przez organy ścigania i sądowe przypadków gwałtu i jest pretekstem do obwiniania ofiary.

Ania Liesting

Raczej dobrze

Zrezygnowałabym z dopełnienia: 'w szczególności...' To nie ma znaczenia ponieważ: "Gwałtem (zgwałceniem w rozumieniu prawnym) jest dokonanie lub doprowadzenie do stosunku seksualnego lub innej czynności o charakterze seksualnym wobec innej osoby przy braku jej świadomej zgody."

Gabriela

Zdecydowanie dobrze

zgadzam się z tymi definicjami

Agata Liberska

Ani dobrze, ani źle

Myślę, że w definicji zgody trzeba wyraźnie zaznaczyć, że zgoda może być wycofana w trakcie stosunku (wyrażenie zgody "na każdym etapie" nie jest wystarczającym zapisem)

Noemi Szymula

"za zgodę uznajemy dobrowolne, świadome i jednoznaczne wyrażenie woli na każdym etapie stosunku seksualnego lub czynności o charakterze seksualnym" - to brzmi ładnie na papierze, ale w praktyce seksualnej, zwłaszcza w stałym związku, nie wiem jak mogłoby to wyglądać. To znaczy, gdybym miała się zgadzać każdorazowo na każdą czynność o charakterze seksualnym przed jej zainicjowaniem, przez cały czas aż do zakończenia stosunku, nigdy bym się nie odprężyła w łóżku. Wolałabym raczej pooglądać z chłopakiem Netfliksa.

Nie mam też niestety pojęcia, jak - przy założeniu domniemania niewinności - można by udowodnić w sądzie, że coś odbyło się bez zgody. Sama X lat temu zostałam zgwałcona przez partnerkę seksualną, kiedy nieśmiało wyrażałam sprzeciw, i naprawdę nie wiem, jak miałabym udowodnić jej winę. Wprawdzie był świadek tego zajścia, ale nie usłyszał sprzeciwu. Zwykle nie ma świadka. Nie ma śladów. Nie ma żadnego dowodu. I co wtedy?

Domniemanie niewinności jest dla mnie podstawą nowoczesnego państwa prawa. Byłabym przerażona żyjąc w państwie, w którym czyjeś oskarżenie słowne może wtrącić kogoś do więzienia. Wystarczy mi, że jestem częścią kultury, w której oskarżenie słowne prowadzi do społecznego linczu w online i offline.

I o ile można jeszcze, jak podobno robi się w Szwecji, ściągnąć aplikację, gdzie się odklikuje wyrażenie zgody na seks (na dowód, że była), to przecież nie korzystałabym z niej 10x w ciągu jednego stosunku z ukochanym. Nawet podczas ONS tylko wyklikałabym, na co wstępnie wyrażam zgodę. Dodatkowo przecież mogłabym być zmuszona do kliknięcia zgody, ktoś mógłby zabrać mi telefon albo mogłabym wyklikać zgodę pod wpływem alkoholu.

NIE WIEM jak to rozwiązać. Ale wydaje mi się, że bez zamachu na praworządność nie da się doprowadzić do skazania wszystkich osób, które dopuściły się przemocy seksualnej.

Norbert

aplikacja na seks? To jakieś nieporozumienie. Każda kobieta powinna mieć prawo zdecydowania o zgodzie do 3 dni od stosunku co jest standardem w bardziej cywylizowanych państwach.

Norbert

Często zdarza się, że zgoda została wyrażona w afekcie lub poprzez manipulacje. Nierzadko zdarza się sytuacja, że partner okłamuje swoją partnerkę o swoim statusie społecznym i stanie finansowym aby partnerka wyraziła zgodę na czynności seksualne. Co wtedy? Przecież taka zgoda w wyniku kłamstwa nie ma żadnej podstawy prawnej.

Nie możemy pozwolić aby wykorzystana była chwilowa słabość lub mała spostrzegawczość kobiet. Każda kobieta musi mieć prawo do zmiany swojego zdania przynajmniej do 3 dni od odbycia stosunku.

Noemi Szymula

Mam wrażenie, że trollujesz. A tak bardziej konkretnie to co uważasz?

Norbert

Szanuję pani pracę dla kobiet, dlatego postaram się wyjaśnić pani mój punkt widzenia.

Eurostat podaje, że nawet w przypadku 5% kobiet istnieje tzw. opóźnione niewyrażenie zgody. W przypadku mężczyzn ten wskaźnik jest dużo niższy. Co to oznacza? Kobiety pod naciskiem emocji, chwili lub też manipulacji często podejmują decyzje wbrew sobie. Niektórzy specjalizują się w takiej manipulacji aby w świetle prawa być czystym, ale tak na prawdę dokonać gwałtu.

Dlatego wydaje mi się, że pewien czas zawsze powinien być dany kobiecie na podjęcie ostatecznej decyzji.

Noemi Szymula

A mężczyzn to by nie dotyczyło? Bo co jeśli mężczyzna zobaczy kobietę rano bez makijażu i uzna, że został zmanipulowany? Gdyby mężczyzna nie miał takiej furtki, to by była nierówność wobec prawa, czyli złamanie konstytucji.
A co jeśli drugiego dnia po stosunku się nie dogadają w jakiejś sprawie i jedno z nich uzna, że odwoła zgodę, bo gdyby przewidziało przyszłość, to by się nie zgodziło? Lub po prostu z czystej złośliwości?
Zgoda na seks jest dla mnie zbyt ważna, żebym zgodziła się na możliwość unieważnienia jej w ciągu przynajmniej trzech dni po fakcie. No i sorry, ale zgoda pod wpływem chwili to wciąż zgoda. Proszę nie robić z kobiet niesamodzielnych istot, które należy zwolnić z ponoszenia odpowiedzialności za własne decyzje.

Norbert

Pani Noemi, jak najbardziej jestem za tym aby mężczyźni i kobiety mieli równe prawa. Jak wspomniałem o tym w swojej poprzedniej wypowiedzi, problem bardziej dotyczy kobiet tak jak wskazują dane Eurostatu, dlatego w pierwszej kolejności należy skupić się na kobietach.

Zapisy Konwencji Stambulskiej gwarantują to, że kobiety i mężczyźni są równi wobec prawa, ale kobiety mogą mieć pewne dodatkowe przywileje.

W nowoczesnym państwie opiekuńczym na wzór europejskich nie możemy pozwolić na to aby ludzie byli w pełni za siebie odpowiedzialni. Co jeżeli ktoś nie odłoży na swoją emeryturę lub się nie ubezpieczy? Ta sama sytuacja jest tutaj - wolny rynek matrymonialny też może doprowadzić do tragedii.

Noemi Szymula

Chyba nie znajdziemy płaszczyzny porozumienia, bo ja jestem za tym, by jak najbardziej uczyć ludzi odpowiedzialności za siebie, własne decyzje i konsekwencje tychże decyzji, a nie żeby otaczać ich coraz grubszym kokonem (nad)opiekuńczości. Nie w przypadku bazowych emerytur i podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego (choć przydałaby się edukacja finansowa od podstawówki i ogólnie trening życia w społeczeństwie zamiast zaawansowanej wiedzy politologicznej - dorośli ludzie nie umieją załatwić sobie ubezpieczenia, dla mnie to patologia).
Ale seriously, zgoda na seks kilka dni po fakcie? Mogłabym na jej podstawie oskarżyć dawnego partnera seksualnego o wielokrotny gwałt za to, że po czwartej randce okazał się dziwacznym typem. I drugiego też o gwałt za to, że w łóżku podczas minetki mnie gryzł i drapał paznokciami mimo zwrócenia mu uwagi, ponieważ był wyjątkowo nieporadnym kochankiem i inaczej nie umiał. Bo gdybym miała wgląd w przyszłość, to bym się przecież nie zgodziła na pójście z nimi do łóżka. Mogłabym też zrujnować życie wielu znanym ludziom, umiejętnie uwodząc ich i "zmieniając zdanie". Byłoby na nich, zwłaszcza że są mężczyznami.

Maria

Uważam, że definicja czynności tak bardzo "naruszającej" ciało i psychikę osoby skrzywdzonej, nierzadko wręcz niszczącej tę drugą sferę, nie powinna być bardzo zwięzła. Bo granice każdej i każdego z nas są inne. Tyle że w drugą stronę też można przesadzić i za gwałt uznać dosłownie każdą podjętą wobec danej osoby czynność, która jej w danym momencie po prostu nie odpowiadała.

Nowa definicja być może wszystkich możliwości nie wyczerpuje, ale uważam, że jako zdecydowanie bardziej szczegółowa niż pierwsza, pozwoli lepiej zadbać o dobro wszystkich (czy przynajmniej większości) pokrzywdzonych.

Noemi Szymula

Niestety prawo tak nie działa i nie może działać. Przepisy prawa muszą być maksymalnie zwięzłe i jednoznaczne, żeby w ogóle były użyteczne w praktyce. Tam każde słowo ma swoje znaczenie i jest zdefiniowane gdzieś w systemie prawnym danego kraju. Na przykład jak w obecnej definicji zgwałcenia z kodeksu karnego mamy "kto przemocą, groźbą czy podstępem" (cytuję z pamięci), to zarówno przemoc, groźba jak i podstęp mają w polskim prawie jednoznaczne definicje.

Dlatego też nowa definicja mi się NIE podoba - jest do tego stopnia przegadana i niejasna, że jeśli zajmą się nią prawnicy, będą ją musieli stworzyć na nowo na bazie niezrozumiałych dla nich wytycznych. (Mam przyjaciela prawnika i do tego stopnia myśli przepisami prawa, że jak coś próbuje brzmieć jak prawo, ale jest źle napisane, to on nie umie tego zrozumieć i trzeba mu tłumaczyć, co poeta miał na myśli). Obawiam się więc, że sens tego, co miały na myśli autorki, zwyczajnie zaginie.

Maria

Rozumiem. Z tym że akurat tu mamy do czynienia ze sferą wyjątkowo delikatną, w związku z czym zbytnia zwięzłość mogłaby moim zdaniem sprawiać wrażenie spłycenia problemu.

Myślę zresztą, że istota rzeczy tkwi nie tyle w samej długości, ile w odpowiednim doborze słów. Że dłuższa definicja też może być zrozumiała i jednoznaczna. A tę przeczytałam właśnie ponownie i jak na razie jedyne, co mogłabym zarzucić, to zbyt długie zdania.

Noemi Szymula

Przeanalizowałam definicję ze znajomym prawnikiem. Mimo dość obszernego katalogu zachowań będących gwałtem wciąż jest węższa niż obowiązująca (znacznie krótsza) połączona z przepisem o wykorzystaniu bezradności / krytycznej sytuacji.

Maria

Zastanawiam się, czy, ponieważ pojęcie "gwałt" nierozerwalnie wiąże się z pojęciem "seks", nie byłoby dobrze uszczegółowić także tej drugiej, podstawowej definicji. Z reguły można przeczytać lub usłyszeć, że jest to sam stosunek (kiedy mówimy, że seks służy prokreacji albo że efektem seksu może być ciąża), bez żadnych innych czynności.

Rozważałabym także możliwość usunięcia pojęcia "gra wstępna". Rozumiem, że pieszczoty i pocałunki mogą być "zaledwie" wstępem dla kogoś, komu zależy tylko (lub głównie)na poczęciu potomstwa, ale przypuszczam, że takie pojęcie może ranić osoby, którym zależy na czymś jeszcze, na relacji. Mogą odnieść wrażenie, że tak istotna dla nich okazywana na różne sposoby czułość obiektywnie jest czymś nieważnym.

Noemi Szymula

Ale mówimy o kodeksie karnym czy uzusie językowym?

Maria

Bardzo dobre pytanie:). Mnie chodzi w pewnym sensie o obie te rzeczy. W końcu prawo danego kraju zapisuje się w języku tego kraju, a zatem możliwą wieloznaczność słów ustawodawcy chyba powinni brać pod uwagę. Ponadto myślę, że niebezpieczne byłoby tworzenie prawa w oderwaniu od prawdziwego życia, ludzkich uczuć, doświadczeń, emocji.

I, oczywiście, już uściślam: w odniesieniu do pojęcia "gwałt" chodziło mi bardziej o zapis prawny, natomiast pisząc o "grze wstępnej", skoncentrowałam się raczej na uzusie. Który zresztą jak najbardziej może na zapisy prawa wpływać, więc uznałam, że nie sposób go w naszej dyskusji pominąć.

Noemi Szymula

Ustawodawcy biorą pod uwagę wieloznaczność słów w uzusie w ten sposób, że tworzą specyficzny język prawny, którego laik nie rozumie i którym nie umie się posługiwać. Przykładowo w definicji zgwałcenia "podstęp" to także intencjonalne podanie środków odurzających, a "zastraszenie" mieści się w "groźbie" (posiłkuję się tu oczywiście proponowaną definicją OSK). W przypadku "seksu" i "gry wstępnej" mamy "obcowanie płciowe" i "inne czynności seksualne". W duecie tworzą dość szeroki katalog zachowań karalnych - szerszy niż zamknięty katalog z definicji zamieszczonej powyżej.

Noemi Szymula

Kolega prawnik podnosi, że zgwałcenie jest przestępstwem umyślnym i świadomym, a więc sprawca musi wiedzieć, że zawinił i musi działać z intencją zgwałcenia (tak samo nie można nienaumyślnie kogoś okraść). Ma pytanie, skąd sprawca gwałtu wg tej poprawionej definicji ma wiedzieć, że zgwałcił. Ten przepis jego zdaniem powodowałby, że każdy stosunek seksualny byłby gwałtem, chyba że by się okazało, że nim nie jest. Brakuje zapisu, że wymagana jest zgoda i że za świadomą zgodę uważa się taką, do której sprawca nie przyczynił się poprzez podanie środków zmieniających świadomość. W przypadku, kiedy ktoś idzie na imprezę, sam się odurza i potem dochodzi do stosunku, jest już podobno poważny problem prawny. (Niestety).

Zdecydowanie przydałyby się konsultacje prawne tej poprawionej definicji, bo z tego co widzę, to jest mniej możliwa do wdrożenia niż myślałam.